Si ndihmon stresi në forcimin e kujtimeve emocionale?

– Stresi, kur është në nivele të moderuara, mund të ndihmojë trurin të ruajë më mirë kujtimet e përvojave me ngarkesë të fortë emocionale, shkruan focus.it.

Në këtë përfundim ka arritur një studim i shkencëtarëve të Universitetit të Yale, të cilët kanë analizuar rolin e kortizolit, hormonit që prodhohet si përgjigje ndaj situatave stresuese.

Studimi, i publikuar në revistën shkencore “Science Advances”, zbulon se kortizoli forcon kujtimet emocionale duke ndryshuar mënyrën se si funksionojnë dhe komunikojnë rrjetet cerebrale të përfshira në përpunimin e emocioneve dhe formimin e kujtimeve.

Dy procese të rëndësishme

Shkencëtarët e dinin prej kohësh se kortizoli mund të përmirësojë kujtesën, por mekanizmat përmes të cilëve ndodh ky proces nuk ishin kuptuar plotësisht.

Për të formuar një kujtim të qëndrueshëm, truri fillimisht duhet të perceptojë intensitetin emocional të një përvoje dhe më pas ta përpunojë atë për ta ruajtur në kujtesën afatgjatë.

Studiuesit synuan të analizonin veçmas këto dy procese, për të kuptuar nëse kortizoli ndikon në mënyrën se si truri reagon ndaj përvojave emocionale, në formimin e kujtimeve apo në të dyja fazat.

Eksperimenti me kortizolin

Pjesëmarrësit në studim morën një tabletë me hidrokortizon, një formë farmaceutike e kortizolit, ose një placebo. Më pas, ata panë një seri imazhesh ndërsa iu nënshtruan rezonancës magnetike funksionale (fMRI), një teknikë që mat ndryshimet në qarkullimin e gjakut dhe nivelet e oksigjenit të lidhura me aktivitetin e trurit.

Shkencëtarët analizuan sinkronizimin e aktivitetit në rajone të ndryshme cerebrale, për të përcaktuar se si këto zona bashkëveprojnë gjatë përjetimit të emocioneve dhe formimit të kujtimeve.

Analiza u krye në intervale të shkurtra prej pesë sekondash, me qëllim që të kuptohej nëse modelet e aktivitetit cerebral mund të parashikonin intensitetin emocional të imazheve dhe, veçmas, aftësinë e pjesëmarrësve për t’i kujtuar ato më vonë.

Si ndikon kortizoli në kujtesë?

Rezultatet treguan se kortizoli përmirësoi aftësinë e pjesëmarrësve për të kujtuar përvojat me ngarkesë të fortë emocionale, duke ndikuar në mënyra të ndryshme te rrjetet cerebrale përgjegjëse për përpunimin e emocioneve dhe ruajtjen e kujtimeve.

Në përpunimin emocional, hormoni rriti përfshirjen e trurit, duke e ndihmuar atë të reagonte më saktë ndaj rëndësisë emocionale të një përvoje.

Ndërkohë, në rrjetet e kujtesës, kortizoli bëri që modelet e aktivitetit cerebral të specializoheshin më shumë në përpunimin e informacionit emocional. Gjithashtu, ai ndihmoi sistemet përgjegjëse për emocionet dhe kujtesën të bashkëvepronin në mënyrë më efikase.

Jo çdo lloj kujtese përmirësohet nga stresi

Sipas studiuesve, gjetjet tregojnë se stresi nuk e përmirëson kujtesën në mënyrë të përgjithshme dhe të njëtrajtshme. Efekti i tij është më i dukshëm te ngjarjet që kanë rëndësi të veçantë emocionale.

Ky mekanizëm mund të ndihmojë gjithashtu për të kuptuar se si njerëzit mund të mbajnë mend më mirë elementet më të rëndësishme të një situate. Përqendrimi te aspektet më domethënëse ose emocionuese mund të ndihmojë në ruajtjen e tyre në kujtesë.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se stresi i tepërt është i dobishëm: ndikimi i tij në kujtesë varet nga intensiteti dhe rrethanat, ndërsa stresi i fortë ose i zgjatur mund të ketë pasoja negative.