VAR dhe dilemat e Kupës së Botës: kur teknologjia sanksionon dhe trazon ndeshjet

Në çerekfinalen e Kupës së Botës midis Norvegji-Angli, një gol i shënuar nga Torbjørn Heggem u anulua pas verifikimit me VAR, pasi ripërsëritjet treguan se Erling Haaland kishte shtyrë mesfushorin anglez Elliot Anderson gjatë zhvillimit të goditjes nga këndi. Fillimisht 2-1 për Norvegjinë në kohën e rregullt, goli u hoq dhe takimi përfundoi me fitoren e Anglisë pas shtesave, një vendim që ndezi zemërim tek norvegjezët edhe për një situatë tjetër të diskutueshme që lidhej me një kabllo kamere që duket se ra pranë aksionit për një gol të barazimit.

Debati për përdorimin e teknologjisë është bërë pjesë qendrore e turneut; raporton sports.yahoo se, sipas Antonio Vuksanović të faqes Sofascore, deri në fund të fazës së 16-shtë janë regjistruar më shumë se 100 raste ku VAR konfirmoi ose ndryshoi vendimet e gjyqtarëve, me një mesatare afër 0.5 anulimesh për ndeshje — shifër më e lartë se në Botërorin e kaluar dhe se sezonin e fundit të klubeve.

Pas ndeshjes, kapiteni i Norvegji Martin Ødegaard u ankua për mungesë ndihme nga arbitrat, ndërsa babai i Haaland-it publikoi komente të ashpra në rrjetet sociale, duke e cilësuar rezultatin si një padrejtësi. Norvegjezët u ndjenë të dëmtuar nga dy vendime të VAR që, sipas tyre, ndikonin drejtpërdrejt në rrjedhën e lojës dhe rezultatin përfundimtar.

Përpara se VAR të bëhej standard, dy raste të mëdha ndikuan vendimmarrjen për futbollin modern: prekja me dorë e Thierry Henry që favorizoi Francën në kualifikueset e 2010-s dhe goli i Frank Lampard kundër Gjermanisë që nuk u vlerësua pavarësisht se topi kaloi vijën e portës. Pas këtyre episodeve, FIFA nisi prova të teknologjisë së vijës së portës dhe më pas sistemet e plotë të rishikimit video, deri në përdorimin e VAR në tre Botërorët e fundit.

Funksionimi i VAR parashikon se zyrtarët e riprodhimit, të vendosur në një qendër me monitorë, shqyrtojnë golat, episodet për karton të kuq, penalltitë, goditjet nga këndi dhe raste të identitetit të gabuar. Kur ekziston dyshimi për një “gabim të qartë dhe të dukshëm”, arbitri në fushë njoftohet dhe mund të shohë incidentin në monitorin pranë fushës. Pavarësisht kësaj, teknologjia e gjysmë-automatizuar për offsaidet përdor kamera në stadium për të përcaktuar pozicionet, dhe çdo gol ku ekziston mundësia e offsaidit rishikohet automatikisht para rifillimit të lojës.

Një ankesë e përsëritur është përdorimi i pragut shumë subjektiv “i qartë dhe i dukshëm”, që çon në rezultate të pasakta nga një ndeshje në tjetrën. Shembujt e këtij sezoni përfshijnë ndërhyrjen pa karton ndaj Messit në ndeshjen e parë të Argjentinës, kartonin e kuq të Folarin Balogun për Shtetet e Bashkuara pas një sfide që u vlerësua në slow-motion, dhe vendime që favorizuan Argjentinën deri në atë pikë sa tifozët e kundërt e quajtën ekipin “VARgentina”. Rasti i Paredes kundër Zvicrës, ku një karton i rikthyer për kundërshtarin shkaktoi eliminim për simulim, shkaktoi reagime të ashpra nga stafi zviceran.

Nga ana tjetër, Kroacia u dëmtua nga një vendim teknik në rrethimet e fazës së 32 më parë në turne: një sensori në top zbuloi një prekje të lehtë me kokë nga Igor Matanović që e bëri golin e Joško Gvardiol-it të parioffsaid, një rast që do të kishte kaluar pa u vënë re pa teknologjinë moderne, por që prishi një moment të madh festiv.

Në përmbledhje, VAR ka bërë ndeshjet më të sakta duke parandaluar gabime të qarta si ato historike të Henry dhe Lampard, por e ka shkaktuar edhe një periudhë pasigurie dhe ankthi për tifozët dhe lojtarët gjatë pritjes së rishikimeve. Ndërsa teknologjia rrit drejtësinë në esenciale, duhet një rafinim i rregullave dhe i pragut të rishikimit për të ulur arbitraritetin dhe për t’i rikthyer lojës spontanitetin — raporton sports.yahoo.