Debati mbi testikujt e demit, restaurimi i mozaikut në Milano ndez polemika

Një restaurim i fundit i mozaikut të famshëm të demit në Milano ka shkaktuar debat në rrjetet sociale, pasi shumë qytetarë dhe turistë pretendojnë se pas ndërhyrjes restauruese janë “zhdukur” testikujt e kafshës, pjesa më e njohur e mozaikut që lidhet me një traditë shumëvjeçare të fatit të mirë.  

Fotografia e publikuar nga Marco Granelli për të njoftuar përfundimin e restaurimit në Galleria Vittorio Emanuele II u shndërrua shpejt në objekt kritikash dhe talljesh, duke mbledhur qindra komente nga përdoruesit e rrjeteve sociale.

Në qendër të polemikave janë pikërisht testikujt e demit, mbi të cilët mijëra vizitorë kryejnë çdo vit një ritual supersticioz. Sipas traditës, një person duhet të vendosë thembrën e këmbës së djathtë mbi këtë pjesë të mozaikut dhe të rrotullohet tre herë për të sjellë fat, sukses ose pjellori. Ky zakon është bërë aq i njohur sa edhe aktori i famshëm George Clooney dhe bashkëshortja e tij Amal Clooney e kanë kryer ritualin gjatë një vizite në Milano, duke tërhequr vëmendjen e kalimtarëve.

Pas restaurimit, shumë përdorues vunë re se ngjyra dhe forma e testikujve dukeshin shumë më pak të dallueshme se më parë. Fotografitë krahasuese të mozaikut para dhe pas restaurimit u përhapën me shpejtësi në internet, duke nxitur komente ironike si “Tani demi është bërë ka?”, “Ku kanë humbur atributet?” dhe “Restaurim apo arnim?”. Disa kritikuan edhe koston e ndërhyrjes, e cila arriti në rreth 5 mijë euro.

Megjithatë, autoritetet komunale kanë sqaruar se testikujt nuk janë hequr. Sipas tyre, restaurimi ka rikthyer pamjen origjinale të mozaikut duke përdorur copa mermeri rozë, të ngjashme me materialin fillestar të veprës. Në restaurimin e mëparshëm të vitit 2017 ishte përdorur një mermer më i errët, i cili i bënte më të dukshme këto elemente. Për këtë arsye, shumë vizitorë kanë krijuar përshtypjen se ato janë zhdukur, ndërsa në realitet vetëm janë kthyer më pranë pamjes historike.

Mozaiku i demit është një nga simbolet më të njohura të Milanos dhe pëson dëmtime të vazhdueshme për shkak të ritualit popullor. Sipas të dhënave të komunës, në më pak se dhjetë vjet sipërfaqja ku vendosen këmbët e vizitorëve është konsumuar me rreth 2.5 centimetra, duke krijuar një gropë ku janë shkatërruar vazhdimisht pjesë të mermerit origjinal. Kjo ka bërë që restaurimet të jenë të nevojshme periodikisht për të ruajtur veprën artistike.

Tradita daton që nga fundi i vitit 1877, pak ditë para inaugurimit të Galerisë Vittorio Emanuele II. Në atë kohë, simboli i demit përfaqësonte qytetin e Torinos, i cili ka qenë më herët kryeqyteti i Italisë. Sipas historisë, rrotullimi mbi testikujt e demit nisi si një formë talljeje ndaj qytetit rival, por me kalimin e viteve u shndërrua në një ritual popullor të fatit të mirë. Fillimisht ceremonia kryhej në mesnatën e 31 dhjetorit, por sot praktikohet gjatë gjithë vitit nga turistë nga e gjithë bota.

Aktualisht mozaiku mbetet i mbuluar dhe i rrethuar për shkak të punimeve, por pritet të rikthehet së shpejti në dispozicion të publikut. Bashkia e Milanos ka bërë të ditur se nuk ka ndërmend ta ndalojë ritualin e famshëm, pavarësisht kostove të restaurimeve të herëpashershme. Punimet u realizuan nga Gianluca Galli, specialist me mbi njëzet vjet përvojë në restaurimin e materialeve prej guri. Ndërsa polemikat vazhdojnë, një gjë mbetet e sigurt: demi i famshëm i Galerisë Vittorio Emanuele II vazhdon të jetë një nga atraksionet më të dashura dhe më të fotografuara të Milanos.

/tvklan.al