Dëgjesë publike në Gjykatën Kushtetuese: A mund ta kushtëzojë shteti kopshtin me vaksinimin e detyrueshëm?

Gjykata Kushtetuese e Malit të Zi mban sot, më 17 shtator 2026, dëgjesë publike për një nga çështjet më të debatueshme të viteve të fundit: a mundet shteti të kushtëzojë qëndrimin e fëmijës në kopsht me vaksinimin e detyrueshëm? Gjykata do të shqyrtojë raportin mes masës së vaksinimit të detyrueshëm dhe të drejtave individuale të garantuara me Kushtetutë.

Kryetarja e Gjykatës, Snežana Armenko, theksoi se debati nuk vë në pikëpyetje rëndësinë e imunizimit. Detyra e Gjykatës, sipas saj, është të konstatojë nëse masa është në përputhje me Kushtetutën dhe nëse ka një ekuilibër të drejtë mes mbrojtjes së shëndetit publik, të drejtave të fëmijës dhe të drejtave të prindërve. Gjyqtari Nikola Mugoša shtoi se Gjykata duhet të peshojë dy parime kushtetuese: të drejtën për shëndet dhe të drejtën për jetën private. Ai vuri në dukje se fëmijët e pavaksinuar vuajnë pasojat — nuk shkojnë në kopsht dhe nuk socializohen — por shteti ka detyrim të mbrojë edhe fëmijët që për shkaqe mjekësore nuk mund të vaksinohen, ndërsa Mali i Zi mbetet larg imunitetit kolektiv.

Nga pala e institucioneve shëndetësore, Jelica Krsmanović, drejtoreshë e Drejtorisë për Shëndet Publik në Ministrinë e Shëndetësisë, tha se nëse vazhdon ritmi aktual, mbulimi me vaksinim mund të arrijë 90 për qind deri në fund të nëntorit. Ajo shtoi se asnjë pediatër nuk është denoncuar me shkrim për fushatë dezinformimi, pasi për këtë nevojitet gjurmë e shkruar. Dragan Laušević nga Instituti i Shëndetit Publik paralajmëroi se morbili (fruthi) është sëmundja me rrezikun më të madh epidemiologjik dhe pyeti retorikisht: “nëse kemi një mjet efektiv dhe të sigurt, a duam që nga 1.000 të sëmurë të vdesin 1–3 fëmijë?” Sipas tij, një epidemi në dimër apo pranverë do ta rëndonte sistemin shëndetësor dhe mund të ndikonte edhe në sezonin turistik.

Senad Begić nga UNICEF-i theksoi se vaksinat janë produktet mjekësore më të testuara dhe më të monitoruara në botë, duke cituar studimin e Organizatës Botërore të Shëndetësisë për periudhën 1974–2024, sipas të cilit imunizimi shpëtoi të paktën 154 milionë jetë, prej tyre 101 milionë foshnja dhe fëmijë të vegjël — gjashtë jetë të shpëtuara çdo minutë.

Zëra kritikë u dëgjuan nga shoqëria civile. Lepa Žunjić nga Shoqata e Prindërve tha se prindërit nuk janë kundër vaksinimit, por pyesin nëse masa e Qeverisë është proporcionale dhe efektive. Sipas saj, problemi i rënies së vaksinimit zgjat prej vitesh dhe para masës së re duhej analizuar zbatimi i ligjit ekzistues, puna e sistemit shëndetësor dhe informimi i prindërve — “vetëm ligji nuk mjafton për të rikthyer besimin”. Vesko Pejak nga Instituti Alternativa tha se Ministria e Shëndetësisë duhet të komunikojë me qytetarët dhe të punojë në terren për besim e edukim, pasi me represion efekti është afatshkurtër. Gjatë dëgjesës, gjyqtarët parashtruan edhe pyetje konkrete: Jovan Jovanović për masat ligjore për lejen prindërore, Jelena Ružičić për komunikimin e pamjaftueshëm të pediatërve dhe fokusin te siguria e vaksinave, si dhe Faruk Rasulbegović për fëmijët me kontraindikacione të përkohshme apo çrregullime neurozhvillimore.

Vaksinimi i fëmijëve (Foto: Nate Ivey / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Burimi: CdM