Ekspertët: Trump nuk do ta fitojë çmimin Nobel për paqe, por ndikimi i tij do të ndihet

Presidenti amerikan Donald Trump nuk do ta fitojë këtë vit çmimin Nobel për paqe, ndërsa zhvillon luftën me Iranin, thonë ekspertët, por ndikimi i tij do të ndihet te organi që zgjedh fituesin, siç njofton Reuters.

Çmimi i vitit të kaluar, që i shkoi Maria Corina Machados së Venezuelës, ishte unik në historinë 125-vjeçare të çmimit — erdhi mes lobimeve të përsëritura të Trump-it për ta marrë atë. Javë më vonë, Machado ia dha medaljen e saj të artë Nobel-it Trump-it, në një përpjekje për të fituar mbështetje për kauzën e saj për një Venezuelë demokratike.

Këtë vit, organi prej pesë anëtarësh do të ketë kujdes të zgjedhë dikë që mund t’i rezistojë presionit nga Trump, thotë Haakon Gjerloew, drejtori në detyrë i Institutit të Kërkimeve të Paqes në Oslo.

“Mendoj se ngjarjet e vitit të kaluar rreth çmimit Nobel për paqe, fakti që Maria Corina Machado ia dha Trump-it më pas, do të ndikojnë disa nga shqyrtimet që ata bëjnë,” i tha ai Reuters-it.

“Një shqetësim që komiteti mund të ketë është nëse dhënia e çmimit dikujt mund ta vërë atë nën presion nga Donald Trump… Mendoj se komiteti do të marrë parasysh nëse çmimi bën më shumë dëm sesa dobi.”

Kjo mund të nënkuptojë një çmim për Papën Leo, Gjykatën Penale Ndërkombëtare, Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë ose Francesca Albanesen, raportueren speciale të OKB-së për Territoret Palestineze të Okupuara, thonë ekspertët. Njoftimi bëhet më 9 tetor.

Leo, papa i parë i lindur në SHBA, ka thënë se do të vazhdojë të flasë kundër luftës, pasi presidenti e quajti “të dobët” për kritikat ndaj konfliktit të SHBA-së me Iranin. Enciklika e Papës për inteligjencën artificiale, avokimi i tij për dialog dhe zgjidhjen paqësore të konflikteve, thirrjet për respektimin e emigrantëve dhe puna e tij humanitare mund ta justifikojnë çmimin.

“Papa përfaqëson më shumë sesa thjesht një figurë fetare. Ai është shfaqur si një lider kryesor i mendimit,” i tha Reuters-it Karim Haggag, drejtor i Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve të Paqes në Stokholm.

Albanese e Italisë, ndërkohë, është sulmuar nga SHBA-ja dhe Izraeli për kritikat e saj ndaj sjelljes së Izraelit në luftën kundër Hamasit në Gazë dhe okupimit të Bregut Perëndimor.

Por ngjarjet tronditëse të vitit të kaluar mund të kenë edhe efektin e kundërt te komiteti: të shkojnë për një zgjedhje të sigurt, jo kontroverse, që ka më pak gjasa të nxisë Trump-in — i cili fajësoi Norvegjinë, ku vendoset çmimi, se nuk ia dha vitin e kaluar.

Kjo mund të nënkuptojë njohjen e Dhomave të Përgjigjes Emergjente të Sudanit, një rrjet sudanez i grupeve komunitare që ofrojnë ndihmë gjatë luftës civile, ose të grupit joqeveritar Save the Children për ndihmën ndaj fëmijëve në konflikte.

Por komiteti është gjithashtu nën vëzhgim për t’iu përgjigjur sfidave të Trump ndaj rendit ndërkombëtar që ai çmon, tha Oeivind Stenersen, historian që ka shkruar për çmimin Nobel për paqe.

“Ata kanë një farë presioni… të jenë të ashpër kundër Trump,” i tha ai Reuters-it. “Në këtë situatë serioze ndërkombëtare, ky vit kërkon një çmim paqeje në mbrojtje të demokracisë liberale, ligjit ndërkombëtar dhe të drejtave të njeriut.”

Kjo mund të nënkuptojë nderimin e ICC-së në një kohë kur Uashingtoni po përgatit sanksione gjithëpërfshirëse kundër gjykatës globale, sipas burimeve, ndërsa një çmim për ICJ-në do të mbështeste respektimin e sovranitetit të shteteve dhe zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve.

Trump raportohet se është nominuar nga liderët e Kamboxhias, Izraelit dhe Pakistanit, por shanset e tij ishin “mjaft të ulëta”, sipas Gjerloew.

Presioni i Trump mbi Komitetin Norvegjez të Nobelit ka tronditur shumë, përfshirë laureaten e çmimit Nobel për paqe Maria Ressa, gazetare filipinase dhe amerikane, e cila tha se e pa vitin e kaluar me “tmerr”. “Ngacmuesit nuk e drejtojnë botën,” i tha ajo Reuters-it gjatë një vizite në Oslo në shtator. “Ka standarde me të cilat jetojmë. Fuqia nuk do të thotë të drejtë.”