Erërat shkatërrojnë sinagogën fluturuese të Venecias: ‘Nabatele’-ja e Anna Kamyshan-it u rrëzua nga stuhia

Instalacioni “Nabatele” — një balonë gjigante me helium në formë sinagoge druri fluturuese, në stilin e shtetl-it — u shkatërrua nga erëra ekstreme më 17 shtator 2026. Vepra e arkitektes Anna Kamyshan, ngjarje zyrtare anësore e Bienales së Venecias, fluturonte 35 metra mbi lagunën e Venecias kur stuhia e rrëzoi, njoftoi The Art Newspaper.

Balona ishte projektuar të përballonte erëra deri në 20 nyje, por u përball me erëra prej 50 nyjesh — mbi dyfishin e kufirit të projektimit. Struktura, një membranë e dyfishtë frymëzohej nga piktura e René Magritte-it “The Castle in the Pyrenees” (1959), nuk i rezistoi furisë së stuhisë.

Kamyshan publikoi të dielën, më 20 shtator, në fillim të Yom Kippur-it, pamje nga kamerat e sigurisë në Instagram, ku shihet era duke e shfryrë dhe grisur sinagogën. Ajo shkroi: “Ndoshta nuk është moment i keq ta lëmë Nabatele-në të shkojë: ta pranojmë atë që nuk mund ta kontrollonim, ta falim veten për atë që nuk mund ta parandalonim dhe të fillojmë përsëri… Ka diçka thellësisht hebraike në mundësinë për të vazhduar pas shkatërrimit, jo duke u shtirur se asgjë nuk ndodhi, por duke mbartur atë që ndodhi dhe duke krijuar diçka të re.”

Emri “Nabat” do të thotë “kambanë alarmi” ose “alarm” në jidish, e zbutur nga prapashtesa zvogëluese “-ele”. Kuratorët Maria Veits dhe Yevgeniy Fiks e ftuan Kamyshan ta zhvillonte veprën për pavijonin efemer “Yiddishland”; vepra “hyn në dialog” me historinë e Ghetos hebraike të Venecias, ku jeta hebraike lulëzoi pavarësisht ndalimit të sinagogave në nivelin e rrugës. Projekti u sponsorizua nga Muzeu Hebraik i Montrealit, me mbështetjen e donatorëve privatë dhe fondacioneve.

Anna Kamyshan është arkitekte me bazë në Londër dhe Nju Jork, me origjinë nga Lviv, Ukrainë; nga viti 2019 deri në 2021 ajo bashkë-krijoi vizionin konceptual të Qendrës Memoriale të Holokaustit Babyn Yar në Kiev.

Burimi: The Art Newspaper