FOKUS – Truri plaket gradualisht: ja çfarë ndodh që në moshën 24-vjeçare

– Kur mendojmë për plakjen e trurit, zakonisht imagjinojmë moshën e thyer: kujtesë që dobësohet, reflekse më të ngadalta dhe vështirësi për të bërë disa gjëra njëkohësisht, shkruan salute.eu.

Në realitet, disa nga këto ndryshime fillojnë shumë më herët. Jo në mënyrë dramatike dhe jo si sëmundje, por si ndryshime të vogla në shpejtësinë me të cilën perceptojmë, marrim vendime dhe veprojmë.

Një studim i publikuar në PLOS ONE e ka trajtuar këtë çështje në një mënyrë të veçantë: duke analizuar performancën e më shumë se 3.300 lojtarëve të StarCraft 2, një videolojë strategjike në kohë reale.

Nuk bëhej fjalë për një test të thjeshtë laboratorik, por për një mjedis kompleks, të shpejtë dhe konkurrues, ku duhet të vëzhgosh, të marrësh vendime, të zhvendosësh vëmendjen, të menaxhosh burimet dhe të reagosh brenda pak çastesh.

Studimi me lojtarët e StarCraft

Studiuesit analizuan një masë të quajtur “looking-doing latency”, pra kohën që kalon midis zhvendosjes së vëmendjes drejt një zone të re të ekranit dhe veprimit pasues.

Në praktikë, kjo është një mënyrë më reale për të matur kohën e reagimit: jo thjesht të shtypësh një buton kur shfaqet një dritë, por të vendosësh se çfarë duhet të bësh në një situatë komplekse dhe plot stimuj.

Rezultati ishte interesant: ngadalësimi fillonte rreth moshës 24 vjeç. Jo në moshën 50 apo 60 vjeç, por që në fillim të moshës së rritur.

Edhe përvoja nuk dukej se e eliminonte këtë ndryshim. Lojtarët më me përvojë kishin performancë më të mirë në përgjithësi, por shfaqnin përsëri të njëjtën tendencë për një rënie të vogël të shpejtësisë së reagimit.

Kjo nuk do të thotë se truri “plaket” pas moshës 24 vjeç Do të ishte e gabuar të thuhej se pas moshës 24 vjeç truri fillon të përkeqësohet.

Kuptimi është se plakja nuk është një proces që fillon papritur në moshën e thyer. Ajo është një proces gradual, i shoqëruar me ndryshime biologjike dhe përshtatje.

Disa funksione mund të ngadalësohen herët, ndërsa të tjera — strategjia, përvoja, parashikimi dhe menaxhimi i gabimeve — mund të vazhdojnë të përmirësohen.

Kjo ishte pikërisht pjesa më interesante e studimit. Lojtarët më të rritur duket se përdornin strategji kompensuese: mbështeteshin më shumë te harta dhe te mënyra më të thjeshta të lojës dhe përdornin më pak njësi apo aftësi komplekse.

Pra, ata nuk bëheshin thjesht “më të ngadaltë”. Ata ndryshonin mënyrën se si luanin.

Si e kompenson truri plakjen?

Kjo është një mësim që shkon përtej videolojërave.

Edhe në jetën e përditshme ne kompensojmë vazhdimisht: organizojmë më mirë mjedisin, përdorim përkujtues, parashikojmë problemet, thjeshtojmë procedurat dhe zgjedhim strategji që kërkojnë më pak përpjekje.

Përvoja nuk e eliminon gjithmonë ngadalësimin, por shpesh na ndihmon të përshtatemi me të.