Hapet sot në Londër «A Conversation»: skulptura pa kokë e Shonibare-s përballë Gainsborough-ut për herë të parë

Sot, më 15 tetor, në National Gallery në Londër hapet ekspozita «Yinka Shonibare and Thomas Gainsborough: A Conversation», që do të qëndrojë e hapur deri më 7 shkurt 2027 në sallën H. J. Hyams (Room 1), me hyrje falas, siç njofton National Gallery. Për herë të parë që nga krijimi i saj, skulptura «Mr. and Mrs. Andrews without their Heads» (1998) e artistit britaniko-nigerian Yinka Shonibare ekspozohet pranë pikturës që e frymëzoi, «Mr and Mrs Andrews» (rreth 1750) të Thomas Gainsborough-ut.

Skulptura vjen në Londër si huazim nga National Gallery of Canada në Otavë, dhe muzeu londinez e quan këtë një mundësi që vjen një herë në një brez për ta parë veprën në Britani. Bashkimi i dy veprave bëhet në prag të 300-vjetorit të lindjes së Gainsborough-ut (1727–1788), njërit prej portretistëve më të shquar anglezë të shekullit XVIII.

«Mr and Mrs Andrews» është vepra e parë e një mjeshtri të vjetër së cilës Shonibare iu përgjigj me stilin e tij të njohur skulpturor. Në versionin e tij, çifti është ndarë nga toka e tij dhe nga kokat: figurat pa kokë, në madhësi natyrore, janë një motiv i përsëritur në punën e artistit, lozonjar e provokues njëherësh, që të kujton prerjet e kokave pas Revolucionit Francez të vitit 1789. Ngjyrat pastel të veshjeve në pikturë zëvendësohen me pëlhurën e gjallë afrikane prej pambuku të dylluar holandez — ankara — e njohur nga veshjet e Afrikës Perëndimore, ndonëse në atë kontinent e futën tregtarët holandezë në shekullin XIX.

Në pikturën origjinale, Gainsborough ka bashkuar mjeshtërinë e portretit me përshkrimin realist të natyrës, gjë ende e pazakontë për kohën: çifti i pasur, Robert Andrews me të shoqen Frances, pozon përpara kodrave të Anglisë juglindore, ndaj vepra është përshkruar jo thjesht si portret i dyfishtë, por i trefishtë — i burrit, i gruas dhe i tokës së tyre. Piktura qëndroi te familja Andrews derisa në vitet ’60 iu bashkua koleksionit të National Gallery, ku është bërë emblemë e pikturës angleze të shekullit XVIII.

Shonibare, i lindur në Londër më 1962 dhe i rritur në Lagos të Nigerisë, e kishte njohur pikturën që në shkollën e artit dhe e ka quajtur atë një ikonë të britanikërisë; në përgjigjen e tij ai u heq personazheve identitetin dhe peizazhin dhe ua zëvendëson kostumet me pëlhurën e Afrikës Perëndimore, duke vënë në qendër rrugët tregtare dhe ndërlidhjen e kulturave. Kuratori Rab MacGibbon thekson se ekspozita fton në një bisedë përtej kohës, sa humoristike aq edhe nxitëse për mendim, dhe i bën vizitorët ta shohin pikturën e njohur me sy të rinj.