HRA dhe Documenta kërkojnë dëgjimin urgjent të dy të mbijetuarave të Lorës për abuzimin e ushtarëve malazezë

Organizata Aksioni për të Drejtat e Njeriut (HRA) nga Podgorica dhe Documenta – Qendra për Ballafaqimin me të Kaluarën nga Zagrebi i kanë propozuar Prokurorisë Shtetërore të Qarkut në Split që, në rastin “Lora 3”, të dëgjojë urgjentisht dy dëshmitare, siç njofton CdM. Të dyja dëshmitaret në prill dhe maj të vitit 1992 ishin të burgosura në burgun ushtarak Lora në Split dhe panë drejtpërdrejt abuzimin e ushtarëve dhe rezervistëve malazezë në atë kamp.

Siç raporton CdM duke cituar HRA-në, në shkurt 2025 u dëgjua i mbijetuari malazez i Lorës, Veselin Bojović, ndërsa tani propozohet dëgjimi i dy dëshmitareve — të fundit të gjalla ndër gratë që ndodheshin në Lora — dhe, për shkak të moshës dhe gjendjes së tyre shëndetësore, dëgjimi nuk duhet shtyrë. Të dyja dëshmitaret janë nga zona e Kupresit dhe në Lora u transferuan pasi në prill 1992 u kapën nga forcat e armatosura kroate; me to ka biseduar drejtoresha ekzekutive e HRA-së, Tea Gorjanc Prelević.

Sipas raportimit të CdM-së, njëra nga dëshmitaret ka parë një grup prej rreth 18 burrash dhe thotë se rojet organizuan rrahjen e tyre në mënyrë që gratë ta shihnin. Të dyja kanë përshkruar vdekjen e një të burgosuri: rojet e rrahën deri në mesnatë, ndërsa në mëngjes i dëgjuan të thoshin se “ky malazezi” kishte vdekur gjatë natës; dëshmitaret pastaj u detyruan të pastronin qelinë e përgjakur ku dergjej trupi i tij. Dy ditë më vonë, gjatë transportit për këmbim në Bosnjë dhe Hercegovinë, në automjetin e tyre ndodhej edhe një trup njeriu, çka, sipas HRA-së, tregon se edhe trupi i të burgosurit u transferua në Bosnjë, ku më vonë u gjetën mbetjet mortore të disa rezervistëve malazezë që supozohet se ishin në Lora.

Edhe vetë dëshmitaret, siç njofton CdM, në Lora u ekspozuan ndaj abuzimit të rëndë, kërcënimeve me vdekje dhe kushteve poshtëruese të burgimit. Dëshmitë e tyre mund të ndihmojnë edhe në identifikimin e një roje që u soll në mënyrë humane me to dhe që mund të ketë njohuri të rëndësishme për ngjarjet në kamp. HRA dhe Documenta i kanë dorëzuar prokurorisë në Split përmbledhjet e deklaratave dhe kontaktet e dëshmitareve dhe kanë ftuar institucionet kompetente të Malit të Zi, Serbisë dhe Bosnjës të ofrojnë ndihmë të plotë përmes bashkëpunimit juridik ndërkombëtar. “Kjo mund të jetë mundësia e fundit që e vërteta për krimet ndaj të burgosurve malazezë në Lora të përcaktohet nga dëshmitarët okularë të gjallë”, përfundoi HRA.