Huthi-t e Iranit marrin Mokën dhe ishullin Perim — Uashingtoni dhe Rijadi fajësojnë njëri-tjetrin për dështimin

Lutjet e dëshpëruara për mbështetje ajrore nga gjeneralët jemenitë filluan që në mëngjesin e së enjtes. Avancimi i rebelëve Huthi, të mbështetur nga Irani, drejt qytetit strategjik portual të Mokës ishte në kulmin e tij, ndërsa ndihma e premtuar nga aleati kryesor, Arabia Saudite, nuk u shfaq askund. “Huthi-t vunë në dispozicion gjithçka kishin — valë pas vale luftëtarësh, krahas raketave balistike dhe armëve të disponueshme”, tha për CNN një burim i lartë jemenit i lidhur me forcat ushtarake. Ai tha se kishte kontaktuar Komandën Qendrore të SHBA-së (CENTCOM) dhe ishte siguruar se situata po ndiqej nga afër dhe se mbështetja ajrore saudite po vinte. “Por mbështetja ajrore nuk erdhi kurrë”, shtoi burimi. “Dhe Moka tashmë ka rënë.”

Disa orë më vonë, të premten, Huthi-t kapën një tjetër aset kyç bregdetar: ishullin Perim, në grykën e Detit të Kuq. Ishulli e ndan ngushticën Bab el-Mandeb në dysh, duke i dhënë Teheranit, në praktikë, kontrollin mbi një rrugë tjetër kyçe transporti detar. Kështu, përveç kontrollit efektiv mbi Ngushticën e Hormuzit, Irani po forcon edhe kontrollin mbi Bab el-Mandeb-in — kërcënim që mund t’i çojë çmimet e naftës edhe më lart, vetëm pak javë para zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA.

Rënia e shpejtë e Mokës dhe mungesa e rezistencës kanë shkaktuar përleshje fajësimesh dhe akuza mes aleatëve të SHBA-së. “Dështimi këtë herë nuk është te jemenitët”, tha për CNN një burim rajonal të enjten. “Është një fatkeqësi e prodhuar në Uashington dhe në Riad. Ishte një dështim i plotë i udhëheqjes politike, mes grindjeve të ashpra dhe vendimmarrjes së vonuar në Riad.” Sipas të njëjtit burim, gjatë gjithë ditës nuk u krye asnjë sulm ajror nga forcat mbështetëse saudite, edhe pse raportimet minutë pas minute mbërrinin në selinë e operacioneve. Një burim perëndimor me njohuri për betejën u shpreh edhe më prerë: “Sauditët i shitën jemenitët.”

Sipas CNN, Princi i Kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, foli dy herë të enjten me presidentin amerikan Donald Trump dhe i kërkoi atij të godiste Huthi-t — por Trump refuzoi të ndërhynte. Shtëpia e Bardhë u përgjigj duke theksuar se SHBA-të janë të përqendruara në mbrojtjen e interesave thelbësore të sigurisë kombëtare, “siç është liria e lundrimit në Detin e Kuq”, duke fuqizuar partnerët rajonalë që të marrin drejtimin në menaxhimin e sfidave të sigurisë. Ndërkohë, kreu i CENTCOM-it, admirali Brad Cooper, ndodhej të enjten në Arabinë Saudite për takime koordinimi; CENTCOM refuzoi të komentojë, duke cituar arsye të sigurisë operative.

Përtej fajësimeve të momentit, artikulli i CNN zbulon probleme më të thella në koalicionin anti-Huthi. Batalionet jemenite që mbrojtën Mokën ishin të shkatërruara: listat e tyre mbusheshin me “emra fantazmë” që merrnin paga, ndërsa forca reale e ushtrisë ishte vetëm rreth 20% e asaj në letër, tha për CNN një burim perëndimor. Kësaj i shtohet tërheqja e Emirateve të Bashkuara Arabe — dikur anëtare e koalicionit të udhëhequr nga sauditët — që i larguan forcat e mbetura nga Jemeni në janar, pasi sauditët ua kërkuan; Riadi nuk i mbushi kurrë kazermat dhe bazat që mbetën bosh. “Ky është një problem më i thellë në koalicionin anti-Huthi. Nuk ka kohezion politik. Nuk ka komandë dhe kontroll të unifikuar në Jemen”, tha për CNN Mohammed al-Basha, këshilltar i qeverisë amerikane për rreziqet në Gadishullin Arabik.

Kapja e këtyre aseteve të Detit të Kuq u jep Huthi-ve liri më të madhe veprimi, duke hapur vendndodhje të reja nga ku rebelët e mbështetur nga Irani mund të nisin anije dhe sulme. Analisti al-Basha paralajmëron se lëvizja e radhës po përgatitet: “Mendoj se Huthi-t do të lëvizin drejt lindjes. Po shohim sot, përmes satelitëve dhe fotografive me burim të hapur, se Huthi-t po mobilizohen.” Një zyrtar i lartë i Këshillit Kaluar të Jugut të Jemenit, Amr Al-Bidh, tha se rebelët nuk kanë nevojë as për armë të përparuara për ta mbyllur Bab el-Mandeb-in: “Atyre u mjafton një top i montuar mbi një makinë. Është një levë që e kanë pa përdorur armë të përparuara. Dhe do ta mbajnë.” Ndërkohë, një këshilltar i udhëheqësit suprem të Iranit e quajti të premten avancimin e Huthi-ve në bregun perëndimor të Jemenit “fitore të qartë”, duke shkruar se “populli amerikan dhe aleatët e Uashingtonit po paguajnë çmimin e krizës ekonomike dhe ambicieve të Trumpit”.

Burimi: CNN