Kanceri dhe viruse onkogjene gjenden në ujërat e zeza: ‘Zbulim i mundshëm për parandalim’

Një studim i ri ka zbuluar të gjitha viruset kryesore që shkaktojnë kancer tek njerëzit në ujërat e zeza, duke hapur mundësi të reja për ndjekjen e trendeve të shëndetit publik.

Për herë të parë, studiuesit kanë arritur të zbulojnë dhe gjurmojnë në ujërat e zeza të gjitha viruset kryesore të lidhura me zhvillimin e tumoreve . Një zbulim që mund të hapë perspektiva të reja për parandalimin, mbikëqyrjen shëndetësore dhe monitorimin e infeksioneve onkogjene në popullatë.

Studimi, i koordinuar nga Anthony Maresso dhe Justin Clark të Kolegjit të Mjekësisë Baylor dhe i botuar në revistën Applied and Environmental Microbiology , u krye në bashkëpunim me Qendrën e Shkencave Shëndetësore të Universitetit të Teksasit në Hjuston.

Studiuesit analizuan mostrat e ujërave të zeza të mbledhura midis majit 2022 dhe majit 2025 në më shumë se 40 vende në 16 qytete në Teksas, duke mbuluar rreth një të katërtën e popullsisë së shtetit. Për analizën ata përdorën një teknologji të përparuar të sekuencimit gjenetik të njohur si “kapje hibride” , e aftë të identifikojë njëkohësisht më shumë se 3,000 viruse të njohura njerëzore dhe mutacione të reja të mundshme përmes një testi të vetëm.

Sipas autorëve të studimit, viruset onkogjene mund të jenë përgjegjëse për rreth një në pesë lloje kanceri në mbarë botën . Ndër më të njohurit janë papillomavirusi njerëzor (HPV), i lidhur me kancerin e qafës së mitrës dhe të fytit, dhe viruset e hepatitit B dhe C, të lidhura me karcinomën e mëlçisë.

“Viruset onkogjene mund të shkaktojnë rreth një në pesë kancere në nivel global”, shpjegoi Anthony Maresso, profesor i virologjisë molekulare dhe mikrobiologjisë. “Meqenëse këto infeksione shpesh mbeten asimptomatike për vite ose edhe dekada , shumë njerëz nuk e kuptojnë se janë të infektuar derisa të zhvillohet tumori. Kjo e bën shumë të vështirë zbatimin e ndërhyrjeve të hershme parandaluese.”

Analiza e ujërave të zeza zbuloi të gjitha viruset kryesore onkogjene të njohura deri më sot, duke përfshirë HPV-në, viruset e hepatitit B dhe C, poliomaviruset e shoqëruara me kancerin, virusin Epstein-Barr dhe virusin herpes të lidhur me sarkomën e Kaposit.

Studiuesit vunë re gjithashtu një rritje të ndjeshme të pranisë së disa viruseve onkogjene gjatë tre viteve të monitorimit. Në veçanti, HPV, virusi Epstein-Barr dhe disa poliomaviruse treguan rritje të dukshme pas vitit 2024.

Sipas ekipit, shkaqet e kësaj rritjeje nuk janë ende të qarta, por mund të lidhen me rifillimin e udhëtimeve, kontaktet më të shpeshta ndërpersonale dhe fundin e masave të distancimit të futura gjatë pandemisë Covid-19.

Vëmendje e veçantë iu kushtua papillomavirusit njerëzor . “Ekzistojnë qindra lloje të HPV-së, por vetëm disa konsiderohen me rrezik të lartë onkogjenik”, shpjegoi Justin Clark. “HPV-16 dhe HPV-18 së bashku shkaktojnë më shumë se 70% të kancerit të qafës së mitrës në të gjithë botën.”

Studimi tregoi se variantet e HPV-së me risk të ulët ishin më të përhapura , por variantet me risk të lartë regjistruan gjithashtu një rritje të konsiderueshme midis fundit të vitit 2024 dhe fillimit të vitit 2025. HPV-16 ishte vazhdimisht më i zakonshëm se HPV-18, në përputhje me studimet e mëparshme klinike ndërkombëtare.

Një tjetër gjetje e rëndësishme ka të bëjë me vaksinën Gardasil 9: të nëntë llojet e HPV-së të synuara nga vaksina u zbuluan në ujërat e zeza . Sipas autorëve, kjo mund të lejojë që në të ardhmen monitorimi mjedisor të përdoret për të vlerësuar efektivitetin e fushatave të vaksinimit në popullatën reale.

“Studimi ynë tregon se viruset e lidhura me tumoret mund të monitorohen përmes ujërave të zeza”, përfundoi Maresso. “Kjo hap mundësi të reja për të kuptuar më mirë marrëdhënien midis këtyre viruseve dhe popullatës njerëzore dhe për të zhvilluar strategji më efektive të shëndetit publik.”