Kulaç tradicional shqiptar — buka festive e pjekur në shtëpi

Kulaçi është një nga simbolet më të dashura të tryezës shqiptare: një bukë e rrumbullakët festive që piqet në shtëpi për dasma, festa familjare dhe ditë të shënuara. Brumi i butë me miell gruri, i zbukuruar sipër me kallinj gruri të gërshetuar, e bën atë jo vetëm të shijshëm, por edhe një vepër të vogël arti kuzhine. Receta e mëposhtme është versioni klasik shtëpiak.

PËRBËRËSIT (për 1 kulaç, 10–12 racione):
– 1 kg miell gruri
– 500–550 ml ujë të vakët
– 25 g maja e freskët buke (ose 1 lugë gjelle maja e thatë)
– 1 lugë gjelle sheqer
– 2 lugë çaji kripë
– 80 ml vaj ulliri, plus pak për lyerjen e tavës
– 1 lugë çaji sodë buke (opsionale, për butësi)

HAPAT E PËRGATITJES:
1. Shkrijeni majanë në 100 ml ujë të vakët me sheqerin dhe lëreni 10 minuta derisa të shkumëzojë.
2. Në një enë të madhe hidhni miellin, kripën dhe sodën e bukës; hapni një gropë në mes dhe shtoni majanë e aktivizuar, vajin e ullirit dhe ujin e mbetur të vakët.
3. Përzieni dhe gatuajeni brumin për 10 minuta, derisa të bëhet i butë dhe elastik, pa u ngjitur në duar.
4. Mbulojeni enën me pecetë dhe lëreni brumin të fryhet në vend të ngrohtë për 60–90 minuta, derisa të dyfishohet.
5. Zbrazni brumin në tavolinën e mielluar, rrafshojeni lehtë në formë disku të rrumbullakët (trashësi rreth 4 cm) dhe vendoseni në tavën e lyer me vaj.
6. Me një pjesë të brumit të ndarë mënjanë formoni shirita të hollë dhe gërshetoni “kallinj gruri” për të zbukuruar sipërfaqen e kulaçit.
7. Mbulojeni sërish dhe lëreni të pushojë 30 minuta.
8. Piqeni në furrë të parangrohur në 200°C për 35–40 minuta, derisa sipërfaqja të marrë ngjyrë të artë.
9. Nxirreni kulaçin, lyeni sipërfaqen me pak ujë të ftohtë me furçë, mbulojeni me pecetë për 10 minuta, pastaj servireni.

KOHA E PËRGATITJES: 20 minuta + fryrja rreth 2 orë | KOHA E GATIMIT: 35–40 minuta | PORCIONET: 10–12

Kulaçi shërbehet më së miri i freskët, i prerë në feta të trasha, pranë djathit të bardhë, ullinjve apo gjellëve tradicionale. Është bukë që bashkon — rreth saj mblidhen familja dhe miqtë, ndaj ia vlen çdo minutë pune.