Muzeu i Gjenevës përdor inteligjencën artificiale për të identifikuar personat në portretet e Liotard-it

Një ekspozitë e hapur këtë muaj në Muzeun e Artit dhe të Historisë (MAH) në Gjenevë po përpiqet t’i përgjigjet një pyetjeje të pazakontë: a mundet inteligjenca artificiale të ndihmojë në identifikimin e personave të paraqitur në portrete shekullore? Ekspozita «Liotard & Marie-Antoinette: Faces Under Investigation», siç njofton ARTnews, paraqet vizatimet me shkumës të vitit 1762 të piktorit Jean-Étienne Liotard, kushtuar familjes së perandoreshës austriake Maria Tereza, dhe qëndron e hapur deri më 7 shkurt 2027.

Në qendër të ekspozitës janë të 11 vizatimet e fëmijëve të Maria Terezës, pranë portretit të babait të tyre, François-Étienne de Lorraine, i shtuar së fundmi në koleksionin e muzeut. MAH ruan koleksionin më të madh në botë të portreteve të Liotard-it, ndaj Gjeneva është vendi natyror ku kjo hetim artistik dhe shkencor merr formë edhe për publikun.

Historia nisi nga një ngatërresë identiteti. Profesoresha e letërsisë franceze në Universitetin e Oksfordit, Catriona Seth, e kishte përdorur para dy dekadash një portret fëmije të Liotard-it në kopertinën e një libri të saj, duke besuar se paraqiste Marie-Antoinette-n. Kërkimet e mëvonshme treguan se vajza në vizatim ishte në fakt motra e saj, Maria Karolina: ajo mban medaljen e Urdhrit të Kryqit Yjor, të cilën Marie-Antoinette nuk e kishte marrë ende në vitin 1762, kur Liotard-i po punonte në Vjenë. Në ekspozitë, portretet e dy motrave paraqiten tashmë me titujt e korrigjuar, sipas identiteteve të konfirmuara rishtazi.

Projekti që qëndron pas ekspozitës, i quajtur INTERART, mbledh MAH-në, Universitetin e Oksfordit, Institutin e Kërkimeve Idiap dhe Shkollën e Drejtësisë Penale të Universitetit të Lozanës. Sfida është e qartë: sistemet e njohjes së fytyrës janë ndërtuar për fotografi dhe marrin parasysh ndryshimet e pozës, ndriçimit, shprehjes dhe moshës, ndërsa te pikturat ndërhyjnë stili dhe teknika e artistit. Prandaj modeli që po zhvillohet nuk premton përgjigje përfundimtare, por pragje probabiliteti. «Nuk ka kurrë një përgjigje 100 për qind të saktë, dhe pikërisht kjo e mban projektin interesant», thotë kuratorja e lartë e MAH-së, Marie-Eve Celio-Scheurer, duke shtuar se mjeti «të jep një mundësi».

Si Seth, ashtu edhe Celio-Scheurer theksojnë se këto mjete synojnë të plotësojnë, jo të zëvendësojnë, ekspertizën njerëzore dhe kërkimin tradicional të historisë së artit. Nëse databazat me portrete të identifikuara me siguri do të ndërtohen siç duhet, algoritmi mund të sugjerojë pista për qindra portretet «gruaja e panjohur» ose «burri i panjohur» që mbushin muzetë e botës — pista që studiuesit tradicionalë ndoshta nuk do t’i vinin re vetë.