NASA ndryshon mënyrën e përzgjedhjes së misioneve shkencore: afati shkurtohet deri në 45%

NASA po ndryshon mënyrën se si zgjedh misionet e saj shkencore, në një përpjekje për ta shpejtuar dhe thjeshtuar një proces që prej vitesh është ankuar se merr shumë kohë, siç njofton SpaceNews. Modeli i ri, i quajtur Competition Model 2.0, do të shpjegohet për komunitetin shkencor në një takim virtual që agjencia do të mbajë më 26 tetor.

Sipas letrës që zëvendësadministratorja e Drejtorisë së Misioneve Shkencore, Nicola Fox, u dërgoi studiuesve, administratori i NASA-s, Jared Isaacman, e ka udhëzuar drejtorinë të përshpejtojë dhënien e rezultateve shkencore, të ulë kohën dhe burimet e shpenzuara në gara të gjata dhe ta përqendrojë financimin te misionet me përparësinë më të lartë. Ideja bazë e modelit të ri është e thjeshtë: gara nis nga shkenca. Propozimet do të jenë të përqendruara te ideja shkencore dhe nuk do të kërkojnë plane të hollësishme inxhinierike, kosto dhe zbatim derisa ato të jenë vërtet të nevojshme për vendimin.

Për misionet e mesme, si ato të programeve Discovery dhe New Frontiers — programi nga i cili u zgjodh së fundmi, në vitin 2019, misioni Dragonfly drejt hënës Titan të Saturnit — gara do të zhvillohet në dy hapa. Hapi i parë kërkon vetëm çështjen shkencore, planin e zbatimit shkencor dhe një projekt provë koncepti, duke hequr rreth gjysmën e materialit që kërkohet sot. Hapi i dytë është një studim zbatimi që kryhet me qendrat Goddard ose Laboratorin Jet Propulsion, ndërsa përzgjedhja përfundimtare bëhet në mes të Fazës A.

Me këto ndryshime, siç thekson NASA në letrën e saj, koha nga shpallja e garës deri te përzgjedhja e hapit të dytë ulet deri në 45 për qind: nga rreth 35 muaj në rreth 19.5 muaj. Misionet më të vogla kalojnë në garë me një hap të vetëm, me ekipe më të vogla vlerësimi dhe vizita virtuale, ku koha e përzgjedhjes bie nga rreth 32 muaj në rreth 19 muaj.

Agjencia kërkon gjithashtu që ekipet të përdorin sa më shumë aftësitë e industrisë tregtare hapësinore — autobusë satelitorë, nënsisteme dhe operacione tregtare — kudo që ato sjellin përfitim teknik ose në kosto. Njëkohësisht, kontrolli rigoroz i kostos dhe i afateve mbetet i detyrueshëm: shkeljet e pragjeve të kontrollit mund të çojnë deri në ndërprerjen e misionit.