Pas 16 vitesh, SHBA përballet me tre ekzekutime në një ditë. Rritet numri i dënimeve me vdekje

Kanë kaluar 16 vjet që kur tre persona u ekzekutuan në të njëjtën ditë në SHBA, por më vonë të enjten, tre burra të dënuar për vrasje në shtete të ndryshme të SHBA-së do të përballen të gjithë me dënimin me vdekje, shkruan BBC.

Ekzekutimet e planifikuara të të burgosurve Anthony Darrell Hines, 66 vjeç, Jeremy Williams, 41 vjeç, dhe Carlos Cuesta-Rodriguez, 71 vjeç, përkatësisht në Tennessee, Alabama dhe Oklahoma, janë tregues të një rritjeje të ndjeshme të ekzekutimeve në të gjithë SHBA-në.

Vitin e kaluar, në vitin 2025, pati më shumë se katër herë më shumë njerëz të dënuar me vdekje sesa në vitin 2021, edhe pse juritë dhe publiku amerikan në përgjithësi u bënë gjithnjë e më të kujdesshëm ndaj përdorimit të tij.

Presidenti Donald Trump ka qenë prej kohësh një mbështetës i madh i dënimit me vdekje, duke e përshkruar dënimin me vdekje si “një mjet thelbësor për të penguar dhe ndëshkuar ata që do të kryenin krimet dhe aktet më të urryera të dhunës vdekjeprurëse kundër qytetarëve amerikanë”.

Në vitin 2020, gjatë mandatit të tij të parë, ai i dha fund një moratoriumi gati dydekadësh mbi dënimin me vdekje federal, duke urdhëruar 13 ekzekutime gjatë një periudhe gjashtëmujore.

Ndërsa moratoriumi u rikthye nën Presidentin Biden, në ditën e parë të mandatit të dytë të Trump në vitin 2025, ai nënshkroi një urdhër ekzekutiv që rivendosi dënimin me vdekje. Megjithatë, që kur ai e nënshkroi atë, nuk janë kryer ekzekutime federale. Në SHBA, si qeveria federale ashtu edhe autoritetet lokale të shteteve mund të urdhërojnë ekzekutime.

Nën administratën Trump, Departamenti i Drejtësisë ka zgjeruar gjithashtu protokollet për të përfshirë mënyra shtesë të ekzekutimit, të tilla si me pushkatim, dhe injeksione vdekjeprurëse të ripërdorura. Agjencia tha në prill se ka përmirësuar gjithashtu proceset e brendshme për të përshpejtuar rastet e dënimit me vdekje.

Urdhri ekzekutiv i Trumpit i inkurajoi gjithashtu shtetet të kërkonin dënimin me vdekje për çdo krim federal kur vritet një oficer i zbatimit të ligjit dhe udhëzoi prokurorin e përgjithshëm të siguronte që shtetet të kenë një furnizim të mjaftueshëm me ilaçe për injeksione vdekjeprurëse, duke lehtësuar aftësinë e shteteve për të kryer dënimin me vdekje.

Por ndikimi i tij i vërtetë nuk do të dihet për disa vite, tha Justin Mazzola, zëvendësdrejtor për kërkime në Amnesty International USA, e cila kundërshton dënimin me vdekje.

“Për shkak të kohëzgjatjes që duhet për të zhvilluar çështjen aktuale, dhe pastaj edhe të gjitha apelimeve që bëhen pasi të ketë një dënim”, tha ai.

Në vitin 2025 pati gjithsej 47 ekzekutime në 11 shtete, një rritje e dukshme nga 25 ekzekutimet e kryera në vitin 2024.

Por rreth 40% e vdekjeve ndodhën në një shtet, Florida, duke e bërë Shtetin me Diell faktorin më të madh që kontribuon në rritjen e ekzekutimeve në SHBA. Pak më shumë se gjysma e vitit 2026, 12 nga 19 ekzekutimet ndodhën në Florida.

Në vitin 2023, Florida uli pragun ligjor për dënimin me vdekje duke zvogëluar numrin e anëtarëve të jurisë të kërkuar për të rekomanduar dënimin me vdekje në fazën e gjykimit të çështjeve gjyqësore, nga 12 unanim në tetë anëtarë jurie.

Ndërkohë, krimi i dhunës seksuale ndaj një të mituri nën 12 vjeç është bërë i kualifikueshëm si një vepër penale që dënohet me vdekje.

DeSantis e ka mbështetur dënimin me vdekje si një “pengesë të fortë” për krimin dhe “një dënim të përshtatshëm për shkelësit më të këqij”.

Meqenëse shtetet individuale kanë fuqinë për të ndjekur penalisht krimet dhe për të urdhëruar ekzekutime, pjesa më e madhe e fuqisë u takon guvernatorëve të shteteve. Florida është në një pozicion unik sepse guvernatori i saj ka aftësinë e vetme për të nënshkruar një urdhër vdekjeje për të burgosurit që nuk kanë më ankesa – pa mbikëqyrje nga gjykatat. Pensilvania ka një proces të ngjashëm, por nuk ka kryer një ekzekutim që nga viti 1999.

SHBA-të janë një nga vendet e pakta perëndimore që ende e kanë dënimin me vdekje, i cili është hequr kryesisht në Evropë dhe po fillon të zbehet në Afrikë.

Në SHBA, 27 nga 50 shtetet e kanë dënimin me vdekje sipas ligjit shtetëror. Katër prej tyre – Kalifornia, Ohajo, Oregoni dhe Pensilvania, i kanë ndaluar ekzekutimet përmes veprimeve ekzekutive, pasi çështjet e ekzekutimeve të dështuara, diskriminimit dhe kostos kanë dalë në pah.

Por shumë ende e mbështesin atë. Prokurori kryesor i Floridës, James Uthmeier, ka kërkuar me vendosmëri dënimin me vdekje në rastet e vrasjeve të profilit të lartë, duke mbështetur “formën përfundimtare të ndëshkimit” për kriminelët “e shthurur”.

Mënyra se si ekzekutohen të burgosurit është bërë një pikë debati po aq e rëndësishme sa edhe nëse duhet të ekzekutohen. Kompanitë farmaceutike kanë kundërshtuar përdorimin e produkteve të tyre për dënimin me vdekje, duke çuar në mungesë të barnave të nevojshme për injeksione vdekjeprurëse. Në vitin 2025, duke u përballur me mungesë, Karolina e Jugut filloi ekzekutimin e të burgosurve me anë të skuadrës së pushkatimit.

Ndërkohë, një numër ekzekutimesh të dështuara kanë ngritur alarmin. Rreth 3% e ekzekutimeve në SHBA nga viti 1890 deri në vitin 2010 kanë qenë të dështuara, sipas DPI-së, me injeksionin vdekjeprurës që ka shkallën më të lartë të ekzekutimeve të dështuara. Në vitin 2022, më shumë se një e treta e ekzekutimeve në SHBA ishin të dështuara ose shumë problematike, tha organizata.

Në maj, zyrtarët e Tenesit u përpoqën dhe dështuan t’i jepnin Tony Von Carruthers, i cili kishte qenë në pritje të dënimit me vdekje për dekada të tëra, një injeksion vdekjeprurës për më shumë se një orë. Gjaku i rridhte në gjoks dhe ai rënkonte vazhdimisht dhe u thoshte stafit të burgut se kishte dhimbje, sipas deklaratave të dëshmitarëve.

Guvernatori Bill Lee, i cili i dha Carruthers një vit pezullim pas ekzekutimit të dështuar, ka thënë se ekzekutimi i Carruthers nuk ishte i dështuar. Në vend të kësaj, ai ka thënë se mjeku thjesht nuk mundi të siguronte akses intravenoz.

Por mbetet për t’u parë nëse ekzekutimi i tre burrave të enjten do të vazhdojë, apo nëse do të ketë një pezullim në minutën e fundit.

Njerëzit protestuan kundër vendimit të Idaho-s për të ndërtuar një dhomë ekzekutimi për një skuadër pushkatimi.

Anthony Darrell Hines, 66 vjeç, i cili ka pretenduar pafajësinë e tij për katër vjet dhe është i shtrirë në shtrat, është planifikuar të ekzekutohet në Tennessee të enjten sipas të njëjtit protokoll që dështoi dymbëdhjetë javë më parë me Carruthers.

Në Alabama, Jeremy Williams, i dënuar për përdhunimin dhe vrasjen e një vajze 5-vjeçare në vitin 2021, mund të jetë ekzekutimi i parë në shtetin jugor për vitin 2026. Williams, i cili ka shkarkuar avokatët e tij dhe është ofruar vullnetarisht për t’u dënuar me vdekje, pritet të vdesë me injeksion vdekjeprurës dhe Guvernatorja e Alabamës, Kay Ivey, ka thënë se nuk planifikon të japë mëshirë.

Në Oklahoma, shtatëdhjetëvjeçari Carlos Cuesta-Rodriguez nuk ka kërkuar falje dhe mëshirë për vrasjen e një gruaje në vitin 2003. Ai pritet gjithashtu të vdesë me injeksion vdekjeprurës të enjten, por mosha e tij, thonë ekspertët, rrit rrezikun e një ekzekutimi të dështuar.

Ekzekutimet e planifikuara të së enjtes po ndodhin në mes të një rënieje të vazhdueshme të mbështetjes për dënimin me vdekje.

Vetëm 52% e amerikanëve thonë se dënimi me vdekje është moralisht i pranueshëm, numri më i ulët që nga vitet 1970, tregon një sondazh i Gallup. Edhe pse mbi gjysma e amerikanëve janë pro, rënia tregon trende në ndryshim, tha Maher.

Dhe kjo mbështetje në rënie reflektohet edhe në rënien e numrit të dënimeve me vdekje që jepen nga juritë. Në vitet 1990, juritë në të gjithë vendin jepnin mbi 300 dënime me vdekje në vit. Në vitin 2025, ato dhanë vetëm 23.