Pas marrëveshjes për Grënlandën, zbulohet detaji ekonomik: një kompani amerikane bleu në shtator projektin e tokave të rralla Sarfartoq, me vlerë 2.05 miliardë dollarë

Vetëm 17 ditë para se presidenti Trump të njoftonte marrëveshjen e sigurisë SHBA–Danimarkë–Grënlandë, kompania amerikane Greenland Mines kishte mbyllur blerjen e projektit të tokave të rralla Sarfartoq në Grënlandën jugperëndimore — një projekt që mund të prodhojë më shumë se një të tretën e furnizimit botëror të magneteve të tokave të rralla jashtë Kinës.

Më 1 shtator, Greenland Mines, një kompani e listuar në bursën NASDAQ me seli në Karolinën e Veriut, mbylli marrëveshjen për blerjen e projektit Sarfartoq Rare Earths. Kompania njoftoi se planifikon të prodhojë oksid NdPr — një përbërje e neodymiumit dhe praseodymiumit që përdoret në prodhimin e magneteve për makina elektrike, turbina ere dhe aftësi mbrojtëse — në sasi sa rreth një e treta e asaj që rafinohet globalisht jashtë Kinës.

Projekti vlerësohet në 2.05 miliardë dollarë, ndërsa blerja paraprake ishte shpallur që në maj me një vlerë prej 35 milionë dollarësh — një tregues i lidhjeve të reja ekonomike potenciale mes SHBA-ve dhe Grënlandës. Presidenti i kompanisë, Bo Møller Stensgaard, e përshëndeti marrëveshjen e sigurisë të Trump-it: “Grënlanda po bëhet një nga rajonet më strategjike në botë… e njëjta rëndësi strategjike shtrihet edhe te mineralet kritike të nevojshme për mbrojtjen, teknologjinë e përparuar dhe sigurinë energjetike.”

Të premten, Trump njoftoi se SHBA, Danimarka dhe Grënlanda kanë hyrë në një marrëveshje që i jep Uashingtonit “kontroll të përhershëm” mbi sigurinë e Grënlandës, ndërsa ndalon kundërshtarët e SHBA-ve të kenë baza, prani ushtarake apo investime sensitive në ishull pa miratimin me shkrim të Uashingtonit. Të tria qeveritë pritet ta nënshkruajnë marrëveshjen javën e ardhshme në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork.

Të shtunën, Kopenhaga dhe Nuuk theksuan se marrëveshja nuk do të cenojë sovranitetin e Mbretërisë së Danimarkës. Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen shkroi në Facebook: “Java e ardhshme mund të jetë një javë e mirë — për Grënlandën, Danimarkën dhe SHBA-në.” Asnjëra palë nuk ka publikuar tekstin e marrëveshjes, dhe asnjë detaj ekonomik nuk është përmendur zyrtarisht.

Reuters raportoi para njoftimit të Trump-it se palët ishin pranë një marrëveshjeje që do të lejonte vendosjen në territorin grënlandez të komponentëve të sistemit të mbrojtjes raketore “Golden Dome” të presidentit amerikan — një detaj që e lidh marrëveshjen edhe me garën strategjike për Arktikun.

Burimi: New York Post