Piktura e plaçkitur që përfundoi në shtëpinë e Hitlerit i gjurmohet familjes hebreje holandeze

Një kërkim i ri ka gjurmuar një pikturë të plaçkitur nga nazistët, që dikur varej në shtëpinë e Adolf Hitlerit në Berlin, te një familje hebreje holandeze, siç njofton ARTnews, duke iu referuar gazetës holandeze Het Parool. Vepra është «Jozefi i shitur nga vëllezërit» (1831) e piktorit gjerman Carl Gottlieb Peschel, që paraqet skenën biblike të Jozefit të shitur në skllavëri.

Piktura i përkiste Bob Nijkerk (vdiq në 1987), pasardhës i një familjeje që u pasurua në shekullin XIX me biznesin e hekurit dhe skrapit; ai koleksiononte edicione bibliofile, tipografi moderne holandeze dhe piktura, dhe pikturën e Peschel-it e mori dhuratë nga kunati në 1941. Nazistët, që kishin pushtuar Amsterdamin në 1940, sekuestruan kompaninë e familjes në 1941, ku Nijkerk ishte drejtor menaxhues.

Familja — Bob, bashkëshortja dhe tre fëmijët — fillimisht u kursye nga deportimi i mbi 100.000 hebrenjve holandezë që nisi në 1942: kuratori i Muzeut Stedelijk, Willem Sandberg, që kishte marrë hua dhe dhurata vepra nga Nijkerk, ndërhyri që ata të futeshin në një listë përjashtimi me rreth 700 hebrenj. Megjithatë familja u çua fillimisht në kështjellën De Schaffelaar, pastaj në kampin Westerbork në Holandë dhe në Theresienstadt, në Çekinë e sotme; të pesët mbijetuan dhe në 1945 u transportuan me tren në Zvicër me një grup të zgjedhur të burgosurish të Theresienstadt-it.

Gjurmimi është bërë nga Diederik Oostdijk, profesor i letërsisë angleze dhe amerikane në Vrije Universiteit të Amsterdamit, i cili ia tregoi lidhjen nipit të koleksionistit, Willem Nijkerk. Në librin e tij të ri «Overlevingskunst» (Arti i mbijetesës) Oostdijk tregon historitë e tri familjeve hebreje që i shpëtuan mrekullisht Holokaustit falë koleksioneve të tyre të artit. Sipas kërkimit, piktura qëndroi në shtëpinë e Hitlerit në Berlin dhe pastaj u çua në një depo në Mynih, e destinuar për Führermuseumin e planifikuar; mbetet e pasigurt nëse Nijkerk e shiti në fund të 1941-shit ose fillim të 1942-shit, apo iu konfiskua më vonë në bastisjet në shtëpitë hebreje. Pas lufte ai rikuperoi shumë nga librat e tij, por nuk e përmendi kurrë pikturën e Peschel-it.

Sot «Jozefi i shitur nga vëllezërit» ruhet në Muzeun Martin von Wagner në Vyrzburg të Gjermanisë. Shtatë pasardhësit e Nijkerk-ut nuk kanë bërë kërkesë formale për kthimin e saj, as për tri piktura të tjera që Oostdijk i lidhi me koleksionin: dy portrete të vitit 1633 nga Caspar Netscher dhe një pikturë e vitit 1673 nga Gerbrand van den Eeckhout, që sot ndodhen në Rijksmuseum të Amsterdamit. Willem Nijkerk i tha Het Parool se, nëse veprat kthehen, familja me gjasë do t’i shesë: «Është mendim i çuditshëm që një pikturë e gjyshërve të mi ishte në rezidencën e Hitlerit, një nga njerëzit më të tmerrshëm që kanë jetuar ndonjëherë, dhe që ai e gjeti këtë vepër kaq të bukur. Nuk dua domosdoshmërisht pikturën e Peschel-it në murin tim. E gjej edhe mendim të pakëndshëm që ajo qëndroi në shtëpinë e Hitlerit.»