Precedenti i rrezikshëm

Nga Ardi Stefa

Protestat mund të lindin për të mbrojtur demokracinë, por nëse humbasin busullën, mund të shndërrohen në një kërcënim për vetë demokracinë që pretendojnë të mbrojnë.

Thirrjet që dëgjohen nga një pjesë e protestuesve, si “Opozitë e shitur!”, nuk janë thjesht thirrje zemërimi. Ato mbartin një potencial të rrezikshëm. Në rastin më të mirë mund të prodhojnë përplasje dhe dhunë mes qytetarëve që ndajnë të njëjtën pakënaqësi ndaj qeverisë. Në rastin më të keq mund të çojnë në izolimin gradual të protestës, tkurrjen e saj dhe, në fund, në ruajtjen e status quo-së, që protestuesit pretendojnë se duan të ndryshojnë.

Është e vërtetë që sot në Shqipëri duket se ekzistojnë dy opozita. Njëra është opozita tradicionale, e drejtuar nga Sali Berisha dhe strukturat politike që prej dekadash pretendojnë të përfaqësojnë pakënaqësinë qytetare. Tjetra është opozita e re, e përbërë nga protestues që kërkojnë jo thjesht rotacion pushteti, por ndryshim sistemi dhe zëvendësim të elitës politike që ka dominuar tranzicionin shqiptar.

Përplasja mes këtyre dy qasjeve është e natyrshme. Opozita tradicionale do të përpiqet ta kanalizojë revoltën qytetare drejt objektivave të saj politike dhe ta shohë atë si një mundësi për rikthim në pushtet. Por kjo nuk do të thotë se protesta duhet të rrëshqasë në logjikën e përjashtimit.

Askush nuk ka monopolin e protestës. Askush nuk ka monopolin e demokracisë. Askush nuk ka të drejtën të shpërndajë certifikata se kush duhet të jetë protestues i vërtetë dhe kush jo.

Kur disa kërkojnë largimin e demokratëve nga protesta vetëm sepse janë demokratë, ata po adoptojnë të njëjtën logjikë që pretendojnë se luftojnë. Nëse sot përjashtohet një qytetar për bindjet e tij politike, nesër mund të përjashtohet një tjetër për mendimin e tij, e pasnesër kushdo që nuk përputhet me vijën e grupit dominues.

Demokratëve të thjeshtë askush nuk duhet t’u kërkojë të largohen. Mund të argumentohet se krerët e opozitës janë të shitur, se kanë dështuar, mund të kritikohet drejtimi politik i tyre, mund të thuhet madje se kanë tradhtuar kauzat që kanë përfaqësuar. Por është e padrejtë dhe antidemokratike që ky gjykim të shtrihet mbi mijëra qytetarë të zakonshëm që ndajnë të njëjtën pakënaqësi ndaj qeverisjes, thjesht se janë anëtarë të një partie politike. Krerët mos i pranoni, jam plotësisht dakord, por demokratët e thjeshtë e të ndershëm, janë po aq opozitarë sa edhe protestuesit e këtyre ditëve.

Në çastin që opozitarët e thjeshtë identifikohen me krerët e tyre dhe intimidohen përmes fyerjeve, etiketimeve apo presionit publik, protesta fillon të humbasë karakterin e saj qytetar dhe nuk është më një hapësirë lirie, por mekanizëm përjashtimi.

Dhe pikërisht aty shfaqet precedenti më i rrezikshëm: degradimi i demokracisë në emër të demokracisë. Faktikisht lëvizjet që fillojnë duke kërkuar liri, por përfundojnë duke përjashtuar ata që mendojnë ndryshe, rrallëherë sjellin ndryshim. Zakonisht prodhojnë vetëm një version të ri të të njëjtit problem.

Nëse protesta kërkon të jetë alternativa ndaj sistemit, ajo duhet të jetë më demokratike se sistemi që kundërshton, jo më pak.