Rute: NATO ka para, por jo armë të mjaftueshme — paralajmëron Moskën për Kaliningradin

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rute, ka deklaruar se aktualisht nuk ekziston ndonjë kërcënim i menjëhershëm rus ndaj territorit të Aleancës dhe se vlerësimi i NATO-s nuk ka ndryshuar në javët e fundit, siç njofton Panoptikum nga samiti i mbrojtjes dhe hapësirës i Euronews në Bruksel. Rute theksoi se Aleanca ka plane, një strukturë komande dhe gatishmëri për të reaguar, dhe se do ta mbrojë territorin e saj nëse sulmohet, duke u mbështetur në sistemin e mbrojtjes kolektive të 32 vendeve anëtare.

Mesazhi i tij për Moskën, sipas raportimit të Panoptikum, është se NATO e sheh veten si aleancë mbrojtëse, por çdo agresion ndaj një vendi anëtar do të përballej me një përgjigje kolektive. Deklaratat e Rutës erdhën pas një paralajmërimi rus — në një dokument të parë nga Reuters — se Moska mund të përdorte arsenalin e saj bërthamor nëse NATO do të përpiqej të shkëpuste Kaliningradin, eksklavën ruse mes Polonisë dhe Lituanisë. Rute nuk pranoi të zbulonte përmbajtjen e saktë të komunikimit rus, por konfirmoi se Aleanca iu përgjigj dhe i bëri thirrje Moskës t’i ndalë kërcënimet bërthamore, duke shtuar se Rusia “nuk mund ta mposhtë NATO-n”.

Por thelbi i fjalimit të tij, siç raporton Panoptikum, është industrial: paratë për mbrojtjen po rriten, por armët nuk prodhohen brenda natës. I pyetur nëse vendet evropiane duhet të blejnë armë evropiane apo amerikane, Rute tha se çështja e vërtetë tani është nëse ka mjaftueshëm për të blerë. Baza industriale e mbrojtjes në Evropë është e pazhvilluar në raport me kërkesën, dhe edhe Shtetet e Bashkuara duhet ta rrisin ndjeshëm prodhimin; debati “evropiane apo amerikane” është thuajse luks kur as Evropa e as SHBA-ja nuk prodhojnë mjaftueshëm.

Artikulli përmend shembuj konkretë: mbrojtja ajrore dhe kundërraketore — sistemi evropian SAMP/T me raketat Aster-30 përballë sistemit amerikan Patriot — ku asnjëra nga industritë nuk prodhon mjaftueshëm shpejt për kërkesën aktuale. Pas Luftës së Ftohtë, shumë vende evropiane shkurtuan ushtritë dhe rezervat e municioneve, ndërsa lufta në Ukrainë, nevojat për rimbushje dhe objektivat më të larta të shpenzimeve po i vënë prodhuesit nën presion; politika e sigurisë po bëhet politikë industriale — fabrika të reja, kontrata afatgjata, fuqi punëtore e kualifikuar, zinxhirë furnizimi.

Ka edhe një kënd për Maqedoninë e Veriut: si vend anëtar i NATO-s, ajo është pjesë e të njëjtit sistem të mbrojtjes kolektive dhe e procesit më të gjerë të rritjes së shpenzimeve të mbrojtjes dhe modernizimit të forcave të armatosura. Për anëtarët e vegjël pa industri të madhe mbrojtjeje, afatet e dorëzimit, çmimet dhe qasja në linjat e prodhimit mund të kenë rëndësi po aq sa paratë e buxhetit — dhe politika e re evropiane e mbrojtjes mund ta hapë pyetjen nëse ekonomitë e vogla mund t’u bashkohen pjesëve të zinxhirëve evropianë të furnizimit përmes industrisë mekanike, elektronikës, softuerit, mirëmbajtjes apo logjistikës.