Si arriti Pakistani të negociojë një armëpushim SHBA-Iran?

Pakistani ka dëshmuar se është një ndërmjetës kyç midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, duke siguruar një armëpushim të përkohshëm dhe duke planifikuar të zhvillojë negociata që fillojnë të premten për t’i dhënë fund luftës në Lindjen e Mesme.

“Pakistani ka arritur një nga sukseset e tij më të mëdha diplomatike në vite”, tha studiuesi amerikan Michael Kugelman, një specialist për Azinë Jugore, në X.

“Gjithashtu ka gënjyer shumë skeptikë dhe kritikues që nuk mendonin se kishte kapacitetin për të kryer një sipërmarrje kaq komplekse dhe të rrezikshme”, theksoi ai.

Një histori e gjatë me Iranin

“Pakistani ka avantazhe të forta, duke qenë i vetmi vend në rajon që mban marrëdhënie të mira si me Shtetet e Bashkuara ashtu edhe me Iranin”, theksoi ish-ambasadori i vendit në Teheran, Asif Durrani.

Pakistani ndan një kufi prej 900 kilometrash me Iranin, duke krijuar lidhje të thella historike, kulturore dhe fetare.

Teherani ishte i pari që njohu Pakistanin, pas pavarësisë së tij në vitin 1947.

Islamabadi reciprokisht e njohu Republikën Islamike pas revolucionit të vitit 1979.

Bashkëpunimi i tyre ka përfshirë luftën kundër Moskës gjatë pushtimit sovjetik të Afganistanit.

Të dy vendet janë gjithashtu të shqetësuara për aktivitetet e grupeve të armatosura ndërkufitare në rajonin e Balochistanit.

Diplomacia pakistaneze përfaqëson gjithashtu interesat diplomatike iraniane në Uashington, ku Teherani nuk ka një ambasadë.

Pakistani ka popullsinë e dytë më të madhe myslimane shiite në botë pas fqinjit të tij.

Një marrëdhënie personale Munir-Trump

Shefi i fuqishëm i ushtrisë pakistaneze, feldmarshali Asim Munir, ka krijuar një marrëdhënie personale me presidentin e SHBA-së Donald Trump. Gjenerali vizitoi Uashingtonin me kryeministrin Shehbaz Sharif vitin e kaluar pas armiqësive me Indinë.

Kryeministri kishte lavdëruar ndërhyrjen “e guximshme dhe vizionare” të presidentit të SHBA-së, ndërsa Munir mbrojti ambiciet e këtij të fundit për Çmimin Nobel për Paqen për parandalimin e një përshkallëzimi midis dy fqinjëve të armatosur me armë bërthamore.

”Pakistani e njeh Iranin më mirë”, pohoi Donald Trump.

Këto marrëdhënie personale kanë kontribuar prej kohësh në forcimin e lidhjeve dypalëshe të formuara nga interesat strategjike në ndryshim.

Edhe si një aleat i madh jo-NATO në “luftën kundër terrorizmit”, Pakistani është akuzuar nga Shtetet e Bashkuara se strehon xhihadistë përgjegjës për sulmet kundër trupave të koalicionit në Afganistanin fqinj.

Marrëdhëniet e tyre u tendosën edhe më shumë kur trupat amerikane vranë udhëheqësin e al-Kaedës, Osama bin Laden, në tokën pakistaneze në vitin 2011, pa e informuar Islamabadin.

Pakistani është akuzuar për bashkëpunim në strehimin e të arratisurit, ideatorit të sulmeve të 11 shtatorit 2001.

Lidhjet me Riadin dhe Pekinin

Pakistani dhe Arabia Saudite nënshkruan një marrëveshje strategjike të mbrojtjes së ndërsjellë në vitin 2025, e cila forcoi lidhjet e gjata, por gjithashtu kufizoi hapësirën e manovrimit të Islamabadit në mbështetjen e tij për Teheranin.

Qeveria e Sharifit është e kujdesshme të mos ofendojë Riadin, ku kryeministri udhëtoi së fundmi për bisedime me Princin e Kurorës Mohammed bin Salman.

Pakistani gjithashtu mban lidhje të ngushta me Pekinin, i cili, sipas AFP-së, ndihmoi në bindjen e Iranit për t’u ulur në tryezën e negociatave.

Ministri i Jashtëm pakistanez, Ishaq Dar, priti një takim muajin e kaluar me homologët e tij nga Arabia Saudite, Turqia dhe Egjipti për të diskutuar çtensionimin e konfliktit, dhe më pas fluturoi për në Pekin për bisedime të mëtejshme.

Kina, partnerja më e madhe tregtare e Iranit, më pas iu bashkua aleatit të saj të hershëm të Azisë Jugore në thirrjen për një plan për t’i dhënë fund luftimeve që kanë përfshirë Lindjen e Mesme, duke deklaruar mbështetjen e saj për “rolin unik dhe të rëndësishëm të Pakistanit në qetësimin e situatës”.

”Kina, Arabia Saudite, Turqia, Egjipti dhe Katari kanë ofruar të gjitha mbështetje për arritjen e një armëpushimi dhe për t’u dhënë një shans përpjekjeve diplomatike për paqe”, tha kryeministri Sharif në X.

Ai gjithashtu falënderoi shtetet arabe të Gjirit për “angazhimin e tyre për paqen dhe stabilitetin në rajon”.

Cilat janë përfitimet e Pakistanit?

Neutraliteti është ekonomikisht i rëndësishëm për Pakistanin, i cili mbështetet në importet e hidrokarbureve që kalojnë tranzit përmes Ngushticës së Hormuzit.

Ndërprerjet e vazhdueshme thuhet se kanë përkeqësuar mungesat e karburantit, kanë rritur çmimet dhe kanë detyruar qeverinë e varfër të vendosë masa të mëtejshme shtrënguese.

Nëse lufta do të përfundonte përgjithmonë, kjo jo vetëm që do të forconte stabilitetin rajonal, por edhe do të rriste pozicionin ndërkombëtar të Pakistanit, në një kohë kur është i angazhuar në një konflikt të armatosur me Shtetet e Bashkuara.

Çfarë vjen më pas?

Kryeministri pakistanez tha se do të priste delegacione amerikane dhe iraniane në kryeqytet duke filluar nga e premtja.

“Irani do të ndihet më rehat në Islamabad, prandaj pranoi ndërmjetësimin e Pakistanit”, shpjegoi Durrani.

”Nëse bisedimet do të ishin të drejtpërdrejta, atëherë Pakistani mund t’i ndihmonte palët të përsosnin gjuhën e tyre në rast të një bllokimi”, shtoi ai duke theksuar se zyrtarët pakistanezë mund të vepronin gjithashtu si ndërmjetës nëse të dy palët refuzonin të takoheshin ballë për ballë.

Izraeli njoftoi mbështetjen e tij për vendimin e Donald Trump për të pezulluar sulmet kundër Iranit, ndërsa specifikoi se armëpushimi nuk përfshinte Libanin.

Kjo deklaratë bie ndesh me një njoftim të mëparshëm nga kryeministri pakistanez, i cili pohoi se armëpushimi zbatohej “kudo, përfshirë Libanin”./  a.jor.