Si futbollistet iraniane morën azil në Australi dhe çfarë pritet të ndodhë më pas.

Çfarë ndodhi me ekipin kombëtar të futbollit të femrave të Iranit në Australi?

Pjesëmarrja e ekipit kombëtar të futbollit të femrave të Iranit në Kupën e Azisë 2026 në Australi përfundoi të dielën, por rrugëtimi i ekipit në këtë turne dhe në vendin mikpritës vazhdon të shkaktojë reagime të mëdha pasi disa nga lojtaret vendosën të kërkojnë azil në Australi.

Turneu nisi më 1 mars, një ditë pasi Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ndërmorën sulme ndaj Iranit që vranë Udhëheqësin Suprem Ajatollah Ali Khamenei, si dhe rreth 170 persona të tjerë, përfshirë shumë drejtues ushtarakë e politikë dhe disa nxënëse të një shkolle fillore për vajza.

Teherani u kundërpërgjigj duke lëshuar valë raketash dhe dronësh ndaj Izraelit, ndaj disa bazave ushtarake në Lindjen e Mesme ku operojnë forcat amerikane dhe ndaj infrastrukturës në rajon.

Irani zhvilloi të gjitha ndeshjet e tij – më 2, 5 dhe 8 mars – në Gold Coast Stadium në Queensland të Australisë.

Kur skuadra doli në fushë për ndeshjen e parë kundër Koresë së Jugut, lojtaret ndodheshin nën një presion të madh emocional, duke mbajtur lotët para fillimit të lojës.

Ngjarjet që ndodhën mes ndeshjes së parë dhe largimit të ekipit nga Australia u kthyen në një temë të madhe diskutimi në mbarë botën.

Çfarë ndodhi me ekipin iranian në Australi?

Irani u vendos në Grupin A të Kupës së Azisë, ku humbi të tre ndeshjet dhe u eliminua nga turneu.

Megjithatë, lojtaret tërhoqën vëmendjen që para ndeshjes së parë, kur qëndruan në heshtje gjatë himnit kombëtar iranian.

Tre ditë më vonë, situata ndryshoi kur Irani luajti ndeshjen e dytë kundër Australisë. Këtë herë lojtaret jo vetëm kënduan himnin, por edhe e përshëndetën atë, gjë që ngriti dyshime se mund të ishin detyruar të ndryshonin qëndrim pas kritikave në mediat iraniane.

Në ndeshjen e fundit kundër Filipineve, të dielën, skuadra përsëriti sërish këndimin dhe përshëndetjen e himnit.

Pse lojtaret nuk e kënduan himnin në ndeshjen e parë?

As lojtaret dhe as drejtuesit e ekipit nuk dhanë shpjegime zyrtare.

Megjithatë, disa tifozë dhe aktivistë për të drejtat e njeriut spekuluan se kjo mund të ketë qenë një akt proteste kundër qeverisë iraniane.

Të tjerë sugjeruan se lojtaret mund të kenë zgjedhur heshtjen si shenjë respekti për Khamenein.

Pse u rrezikua siguria e lojtareve?

Pas ndeshjes së parë, një prezantues në televizionin shtetëror iranian IRIB i quajti lojtaret “tradhtare” dhe tha se ato kishin treguar mungesë patriotizmi duke mos kënduar himnin.

“Tradhtarët në kohë lufte duhet të trajtohen më ashpër”, tha komentatori Mohammad Reza Shahbaz në një video që u përhap gjerësisht në rrjetet sociale.

Këto deklarata bënë që organizata ndërkombëtare e futbollistëve FIFPRO t’i kërkojë FIFA-s dhe Konfederatës Aziatike të Futbollit (AFC) të ndërmarrin hapa për mbrojtjen e lojtareve iraniane.

Edhe komuniteti iranian në Australi kërkoi nga qeveria australiane që t’u ofrojë strehim lojtareve.

Si reagoi qeveria australiane?

Gjatë ndeshjeve, zyrtarët australianë nuk premtuan veprime konkrete, por ministri i Jashtëm shprehu mbështetje dhe simpati për lojtaret.

Në ditën kur skuadra duhej të largohej nga Australia, ministri i Brendshëm Tony Burke njoftoi se qeveria kishte ofruar mundësinë që të gjithë lojtaret dhe stafi të qëndronin në vend.

Sa lojtare kërkuan azil?

Të martën, Burke tha se pesë lojtare iraniane kishin vendosur të kërkonin azil në Australi dhe do të ndihmoheshin nga qeveria.

“Ato janë të mirëpritura të qëndrojnë në Australi. Këtu janë të sigurta dhe duhet të ndihen si në shtëpi,” tha ai.

Një ditë më vonë u konfirmua se edhe një lojtare dhe një anëtar i stafit morën vizë humanitare pak para largimit të ekipit.

Megjithatë, një lojtare që fillimisht kishte vendosur të qëndronte, ndryshoi mendje dhe u kthye në Iran. Ajo u identifikua më vonë si Mohadese Zolfigol.

Si arritën lojtaret të largohen nga hoteli?

Pas ndeshjes së parë, pesë lojtare iu drejtuan autoriteteve australiane për azil, sipas Beau Busch, president i FIFPRO Asia Oceania.

Media australiane raportoi se ekipi shoqërohej nga zyrtarë iranianë që kontrollonin lëvizjet e tyre.

Hoteli ku qëndronte delegacioni iranian ishte nën mbikëqyrje të vazhdueshme policore, ndërsa anëtarë të komunitetit iranian në Australi përpiqeshin t’i ndihmonin lojtaret.

Sipas raportimeve, pesë lojtare u panë duke biseduar me disa persona në hotel dhe më pas u larguan nga hyrja e hotelit, ndërsa policia ishte jashtë.

Si bashkëpunuan me autoritetet australiane?

Lojtaret që arritën të largoheshin u morën nga policia australiane në një vend të sigurt, ku u takuan me zyrtarë të emigracionit dhe nënshkruan dokumentet për vizat humanitare.

Burke tha se bisedimet për azilin kishin nisur disa ditë më parë.

A ishin lojtaret nën presion për t’u kthyer në Iran?

Beau Busch tha se lojtaret ndodheshin nën presion të madh, veçanërisht për shkak të shqetësimeve për familjet e tyre në Iran.

Ai theksoi se në Iran ekziston një histori e gjatë represioni ndaj zërave kritikë, përfshirë edhe sportistë që janë përballur me dënime të rënda, madje edhe me vdekje.

Sa lojtare po kthehen në Iran?Nga skuadra që udhëtoi në Australi, 21 lojtare të tjera, trajnerja Marziyeh Jafari dhe stafi u larguan nga Australia përmes Sydney-t.

Për shkak të mbylljes së hapësirës ajrore iraniane pas sulmeve, skuadra udhëtoi fillimisht drejt Malajzisë, ku ndodhet aktualisht në tranzit.

Çfarë do të ndodhë me lojtaret që kthehen në Iran?

FIFPRO shprehu shqetësim për sigurinë e tyre dhe tha se do të ushtrojë presion mbi FIFA-n dhe AFC-n që të garantojnë se ato nuk do të përballen me hakmarrje apo ndëshkim.

Çfarë ka thënë Irani?

Zyra e Prokurorit të Përgjithshëm dhe Ministria e Jashtme e Iranit kanë deklaruar se lojtaret do të priten “me krahë hapur” nëse kthehen.

Zëdhënësi i ministrisë, Esmaeil Baghaei, i ftoi ato të kthehen në atdhe “me qetësi dhe besim”.

Megjithatë, FIFPRO tha se deklaratat publike nuk mjaftojnë dhe se duhet të ketë garanci reale për sigurinë e tyre.

Si do të integrohen lojtaret që qëndrojnë në Australi?

FIFPRO planifikon të bashkëpunojë me qeverinë australiane, organizatat e të drejtave të njeriut dhe komunitetin iranian për t’i mbështetur lojtaret.

Busch tha se shumë njerëz nga komuniteti i futbollit dhe organizata të ndryshme kanë ofruar ndihmë.

Madje, disa klube të ligës australiane A-League kanë ofruar që lojtaret të stërviten në klubet e tyre, ndërsa një klub në Brisbane u ofroi menjëherë përdorimin e fushave të stërvitjes.