Starmer nën presion pas humbjes në zgjedhjet lokale. Kush mund ta sfidojë për postin e kryeministrit?

Kryeministri i Britanisë, Keir Starmer, është zotuar t’u vërtetojë dyshimeve të tij se e kanë gabim, ndërsa lufton për të ardhmen e tij politike pas rezultateve katastrofike të zgjedhjeve lokale të javës së kaluar dhe spekulimeve në rritje se një garë për lidership mund të mos jetë larg.

Në një fjalim vendimtar të hënën, kreu i Partisë Laburiste në pushtet tha se ai mbetet njeriu që do të sjellë ndryshime dhe do të marrë përgjegjësinë për përmbushjen e premtimeve elektorale të partisë së tij.

Partia Laburiste erdhi në pushtet në korrik 2024 me një fitore dërrmuese, pas 14 vitesh sundimi nga Partia Konservatore. Që atëherë, popullariteti i Starmer ka rënë, ndërsa mbështetja për partinë anti-imigracion, Reform UK, të udhëhequr nga figura e Brexit-it, Nigel Farage, është rritur ndjeshëm. Në zgjedhjet lokale javën e kaluar, Partia Laburiste humbi më shumë se 1,460 vende në këshillin bashkiak në Angli, shumica e të cilave u fituan nga Reform, në rezultatet më të këqija zgjedhore të pësuara nga një parti qeverisëse në më shumë se tre dekada.

Kjo ka nxitur thirrje nga deputetët që Starmer të japë dorëheqjen. Deri më tani, ai ka refuzuar ta marrë në konsideratë këtë, duke e përshkruar qeverinë e tij si një “projekt 10-vjeçar”, ndërsa pranon se partia nën udhëheqjen e tij ka bërë gabime.

Pse po rritet presioni mbi Starmer?

Pakënaqësia me udhëheqjen e Starmer është rritur gjatë vitit të kaluar. Kjo mund të shihej qartë javën e kaluar në humbjet e mëdha në zgjedhjet lokale angleze dhe në votimet parlamentare në Skoci dhe Uells.

Ndërsa Partia Laburiste humbi gati 1,500 vende në këshillat lokale, Reform UK u rrit nga më pak se 100 në rreth 1,450 vende nën drejtimin e Farage.

Mbështetja për Partinë Laburiste u zhduk, madje edhe në disa nga fortesat e saj tradicionale në Londër, në ish-rajonet industriale të të ashtuquajturve “Muri i Kuq” në Anglinë qendrore dhe veriore, dhe në Uells, duke përfituar kryesisht nga partia populiste e Farage-it.

Një çështje e rëndësishme është ajo që shumë votues e shohin si dështim të Starmer për të trajtuar emigracionin. Pavarësisht se ranë dakord për një marrëveshje “ një-në-një-jashtë ” me Francën vitin e kaluar për të kthyer emigrantët pa dokumente në këmbim të atyre që kanë një lidhje të qartë me Mbretërinë e Bashkuar, vetëm disa prej tyre janë kthyer me sukses.

Gjithashtu, ka pasur presion në rritje mbi emërimin e Peter Mandelson si ambasador në SHBA nga Partia Laburiste në dhjetor 2024. Ai u shkarkua pasi email-et e turpshme midis tij dhe Jeffrey Epstein u zbuluan nga media britanike shtatorin e kaluar. Që atëherë, Mandelson është akuzuar për ndarjen e informacionit të ndjeshëm të tregut financiar me Epstein pas krizës globale financiare në vitet 2006-2007. Starmer është akuzuar se nuk i ka kushtuar vëmendje paralajmërimeve për të mos e emëruar atë si ambasador, pavarësisht se ishte në dijeni të lidhjeve të tij me shkelësin e dënuar për vepra seksuale.

Starmer ka kërkuar falje publikisht, por tha se nuk e dinte sa e ngushtë ishte marrëdhënia e tyre. “Asnjëri prej nesh nuk e dinte thellësinë dhe errësirën e asaj marrëdhënieje”, tha Starmer më parë këtë vit.

Starmer ka një nga vlerësimet më të ulëta të miratimit për një udhëheqës perëndimor. Sondazhi i fundit i opinionit i Ipsos Political Pulse tregon se gjysma e elektoratit të Britanisë beson se Starmer duhet të japë dorëheqjen dhe dy të tretat besojnë se ai nuk ka gjasa të fitojë rizgjedhjen. Zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme duhet të mbahen deri në korrik 2029 – pesë vjet pas atyre të mëparshme.

Bale tha se zgjedhjet lokale vetëm sa konfirmuan atë që publiku e dinte tashmë dhe atë që anëtarët e Partisë Laburiste e kishin frikë. “Domethënë, [që] qeveria është tmerrësisht jopopullore dhe Starmer është edhe më jopopullor se qeveria”, tha ai.

Kush mund të jenë sfiduesit kryesorë të Starmer?

Për të shkaktuar një garë për lidership, më shumë se 20 përqind e deputetëve të Partisë Laburiste – 81 prej tyre, duhet të mbështesin një kandidat të ri.

Ndër sfiduesit e mundshëm:

Angela Rayner.

Ish-zëvendëskryeministrja e Starmer, sindikalistja e majtë Angela Rayner, është cilësuar si një nga sfidueset më të besueshme, megjithëse nuk e ka paraqitur veten. Rayner ishte sekretare e strehimit, por u detyrua të jepte dorëheqjen vitin e kaluar për shkelje të kodit ministror mbi taksat e saj.

Ajo thuhet se ka bërë thirrje për rikthimin e kryetarit të bashkisë së Greater Manchester, Andy Burnham, në parlament, duke sugjeruar se do ta mbështeste atë në një garë për lidership. Burnham nuk është deputet, pasi u bllokua nga Komiteti Ekzekutiv Kombëtar (NEC) i Partisë Laburiste nga kandidimi në zgjedhjet e pjesshme në janar.

“Ajo që po bëjmë nuk po funksionon dhe duhet të ndryshojë. Nuk ka kuptim të pranohen gabimet nëse ato nuk korrigjohen”, tha Rayner të hënën pas fjalimit të Starmer.

Wes Streeting.

Bale tha se Sekretari i Shëndetësisë Wes Streeting, i cili tradicionalisht është parë si i qendrës së djathtë të partisë, por ka mbajtur një qëndrim të krahut të majtë për disa çështje si Gaza dhe mirëqenia, është gjithashtu një kandidat i mundshëm, pasi disa deputetë nuk e konsiderojnë Rayner “të aftë për punën” dhe e vlerësojnë atë si një komunikues të mirë. Mendohet se ai mund të ketë siguruar tashmë 20 përqind të kërkuar të deputetëve laburistë për të mbështetur një kandidaturë, raportuan disa media britanike të hënën.

Aleatët e Streeting kanë theksuar rezultatet e zgjedhjeve në Redbridge, autoritetin lokal në zonën e tij zgjedhore, ku Partia Laburiste mbajti zgjedhjet javën e kaluar, si një shenjë të favorshme për një sfidë të mundshme udhëheqëse. Megjithatë, ai në të kaluarën ka humbur mbështetjen për shkak të miqësisë së tij të mëparshme me Mandelson, raportoi të hënën gazeta britanike Guardian.

Rayner ose Streeting mund të kenë më shumë gjasa të nisin një garë për lidership, por asnjëri nuk është universalisht popullor brenda vetë Partisë Laburiste, thonë vëzhguesit.

Catherine West.

Catherine West, deputetja pak e njohur për Hornsey dhe Friern Barnet në Londrën veriore, duket se është tërhequr pasi paralajmëroi se mund të përpiqet të shkaktojë një garë për lidership.

Në një intervistë për BBC të premten, West tha se do të preferonte që kabineti të “riorganizohej” për të shmangur zgjedhjet për udhëheqës. Por nëse deri të hënën nuk do të kishte udhëheqës të ri, ajo do t’u kërkonte deputetëve ta mbështesnin atë për të sfiduar kryeministrin.

Pas fjalimit të Starmer të hënën, ajo e kritikoi atë si “shumë pak dhe shumë vonë”, por sugjeroi se nuk do të kandidonte më për udhëheqjen e Partisë Laburiste. Edhe para se të tërhiqej, West pranoi se nuk kishte mbështetjen e nevojshme për të detyruar një garë. Kërcënimi i saj për ta nxitur vetë një të tillë dukej të ishte një përpjekje për të detyruar pretendentë më të profilit të lartë të bënin një lëvizje.

Andi Burnham.

Kryetari i bashkisë së Mançesterit të Madh, Andy Burnham, i cili renditet në sondazhet e opinionit si zgjedhja e preferuar e publikut, aktualisht nuk është në gjendje të sfidojë pasi nuk ka një vend në parlament – ai do të duhet të fitojë një zgjedhje të pjesshme përpara se të mund të paraqesë një sfidë.

Sondazhi i YouGov ka zbuluar se 34 përqind e britanikëve mendojnë se ai do të ishte një kryeministër më i mirë se Starmer.

Vitin e kaluar, Burnham u përmend vazhdimisht si një pretendent për udhëheqjen dhe, në mënyrë të veçantë, nuk e përjashtoi kurrë publikisht atë.