Strategjia “kingpin” në Meksikë: goditja e krerëve të karteleve dhe pasojat për qytetarët

Megjithatë, zhvillimet në terren tregojnë një realitet më kompleks dhe shpesh të dhunshëm.

Pas arrestimeve, rritje e dhunës

Arrestimi në korrik 2024 i Ismael “El Mayo” Zambada, bashkëthemelues i Sinaloa Cartel, u përshëndet nga autoritetet amerikane si një goditje e madhe ndaj një prej rrjeteve më të fuqishme kriminale në Meksikë. Por në terren, pasojat ishin të menjëhershme.

Aktivistët e organizatës Sabuesos Guerreras raportuan një rritje të ndjeshme të zhdukjeve të personave. Konfliktet e brendshme për pushtet brenda kartelit çuan në përshkallëzim të dhunës.

Vetëm në shtetin e Sinaloas, vrasjet u rritën nga 44 në gusht në 142 në shtator 2024. Në vitin 2025, numri i viktimave arriti në 1,657. Ndërkohë, sipas aktivistëve, mbi 5,800 persona janë raportuar të zhdukur që nga arrestimi i Zambadës – një shifër që mendohet të jetë më e ulët se realiteti.

“Goditet maja, por rrënjët mbeten”

Sipas aktivistes Maria Isabel Cruz, e cila kërkon prej vitesh djalin e saj të zhdukur, kjo strategji nuk adreson thelbin e problemit.

Ajo thekson se ndërsa liderët eliminohen, strukturat në nivel lokal vazhdojnë të funksionojnë, duke lënë qytetarët të përballen me pasojat.

Edhe ekspertët e sigurisë shprehin shqetësime të ngjashme. Bernardo Leon Olea, ish-komisioner sigurie në Morelia, argumenton se kjo qasje shpesh çon në fragmentim të karteleve. Kur një lider largohet, grupe të ndryshme brenda organizatës nisin luftë për kontroll, duke rritur dhunën.

“Krimi nuk ndalet. Zhvatja vazhdon, droga shitet ende pranë shtëpive dhe korrupsioni mbetet i pranishëm,” thekson ai.

Një strategji 20-vjeçare me rezultate të diskutueshme

Këtë dhjetor bëhen 20 vjet që nga nisja e “luftës kundër drogës” në Meksikë, një ofensivë që përfshiu vendosjen e mijëra trupave ushtarake për të luftuar kartelet. Gjatë kësaj periudhe, katër administrata të ndryshme kanë ndjekur në forma të ndryshme të njëjtën qasje të fokusuar tek liderët kriminalë.

Megjithatë, rezultatet kanë qenë të përziera. Ndërsa disa figura të rëndësishme janë arrestuar ose eliminuar, organizatat kriminale kanë treguar aftësi të lartë për t’u riorganizuar.

Dilema: goditje simbolike apo zgjidhje reale?

Strategjia “kingpin” mbetet një nga mjetet më të dukshme në luftën kundër karteleve, por kritikat ndaj saj po shtohen. Pyetja kryesore që shtrohet është nëse eliminimi i liderëve sjell vërtet dobësim të rrjeteve kriminale, apo thjesht krijon vakuume pushteti që çojnë në më shumë dhunë.

Për shumë qytetarë në zonat e prekura, përgjigjja duket e qartë: ndërsa krerët bien, pasojat më të rënda i përjeton popullsia civile.