Tahdig persiane — orizi i artë krokant me shafran dhe kos
Emri vjen nga persishtja: «tah» — fundi, dhe «dīg» — tenxherja. Tahdig është korja e hollë, e artë e karamelizuar që formohet në fund të tenxheres ku gatuhet orizi iranian (chelow) dhe konsiderohet pjesa më e çmuar e pjatës — tradicionalisht u shërbehet mysafirëve. Variantet janë të shumta (me patate, me bukë të hollë lavash, me domate), por më e famshmja është kjo me kos dhe shafran, ku kosi i jep kores një ngjyrë të thellë të artë dhe e mban atë të bashkuar kur tenxherja përmbyset mbi pjatë.
Koha e përgatitjes: 20 minuta (+ 1 orë njomje e orizit, e rekomanduar)
Koha e gatimit: 50–55 minuta
Porcione: 6 persona
Përbërësit
- 500 g oriz basmati (rreth 2½ gota)
- 3 lugë gjelle kripë për ujin e zierjes, plus kripë sipas shijes
- ½ lugë çaji fije shafrani
- 60 ml ujë i nxehtë (për tretjen e shafranit)
- 150 g kos natyral me yndyrë të plotë (rreth ⅔ gote)
- 1 e verdhë veze
- 3 lugë gjelle vaj neutral (vaj luledielli ose fara rrushi)
- 30 g gjalpë i shkrirë (plus pak për lyerje, sipas dëshirës)
- Për zbukurim (opsionale): 2 lugë gjelle berberi (zereshk) të skuqura lehtë në pak gjalpë, ose pistakë të grira
Hapat e përgatitjes
- Shpëlajeni orizin disa herë me ujë të ftohtë derisa uji të dalë pothuajse i kthjellët. Mbulojeni me ujë, shtoni 1 lugë gjelle kripë dhe lëreni të njomet për 1 orë (hapi i rekomanduar, e bën kokrrën më të gjatë e më të qëndrueshme); pastaj kullojeni.
- Bluajini fijet e shafranit në havan (me një majë luge sheqer, nëse doni) dhe tretini në 60 ml ujë të nxehtë. Lëreni të pushojë të paktën 10 minuta, derisa uji të marrë ngjyrë të kuqe-portokalli të thellë.
- Zieni një tenxhere të madhe me ujë dhe kripën e mbetur. Shtoni orizin dhe ziejeni 5–6 minuta, derisa kokrrat të jenë të buta nga jashtë, por ende të forta në mes (al dente). Kullojeni menjëherë dhe shpëlajeni lehtë me ujë të vakët që të ndalojë gatimi.
- Në një tas përzieni kosin, të verdhën e vezës, gjysmën e ujit të shafranit dhe 1 lugë gjelle vaj. Shtoni rreth një të tretën e orizit të parzier (rreth 2 gota) dhe përzieni me kujdes derisa çdo kokërr të mbulohet — kjo përzierje do të formojë koren.
- Ngrohni vajin e mbetur dhe gjalpin e shkrirë në një tenxhere kundërngjitëse me diametër 24–26 cm dhe kapak që mbyllet mirë. Shtrini përzierjen e orizit me kos në fund në një shtresë të njëtrajtshme, duke e ngjeshur lehtë me shpinën e lugës.
- Shtoni orizin e mbetur sipër në formë piramide. Me bishtin e një luge druri bëni 5–6 vrima deri afër fundit (pa e prekur koren), që avulli të qarkullojë. Spërkateni sipërfaqen me ujin e mbetur të shafranit.
- Mbështilleni kapakun me një pecetë të pastër kuzhine (ajo thith kondensimin dhe e mban orizin të thatë e të shkrifët), mbylleni tenxheren dhe gatuajeni 5–7 minuta në zjarr mesatar-të lartë, derisa të fillojë avullimi i fortë. Pastaj uleni zjarrin në minimum dhe lëreni 40–45 minuta pa e hapur kapakun — korja formohet ngadalë e bëhet e artë.
- Hiqeni tenxheren nga zjarri dhe lëreni të pushojë 5 minuta. Kaloni një shpatull rreth anëve për ta liruar, vendosni një pjatë të madhe shërbyese mbi tenxhere dhe përmbyseni me një lëvizje të shpejtë e të sigurt. Korja e artë duhet të dalë e plotë mbi orizin e bardhë e të butë.
- Nëse dëshironi, zbukurojeni me berberit e skuqura lehtë në gjalpë ose me pistakë. Thyejeni koren në copa me lugë dhe shërbejeni menjëherë, duke i dhënë çdo personi nga një copë kore krokante bashkë me orizin — shoqërohet shkëlqyeshëm me gjellë mishi ose pulë të zier ngadalë.



Komentet
Bëhu i pari që komenton!
Lini një Koment të Ri
Për t'u përgjigjur një komenti specifik, kliko butonin 💬 Përgjigju poshtë atij komenti.