Tifozët e Skocisë rezervojnë 20 autobusa shkolle për ndeshjet në Botërorin “e paaksesueshëm” të SHBA-së

Stadiumi MetLife në Nju Xhersi ka ndër kostot më të larta të lidhura me ndjekjen e ndeshjeve të Kupës së Botës.

I quajtur “Sommermarchen”, ose “Përralla e Verës”, Botërori i vitit 2006 në Gjermani ishte një shembull i vlerësuar gjerësisht për një komb modern dhe të bashkuar që mirëpriste tifozët nga mbarë bota. Pjesë e atij suksesi ishte bleta “KombiTicket”, e cila u jepte tifozëve qasje falas në transportin publik lokal në ditët e ndeshjeve.

Që atëherë, vendet pritëse të Kupës së Botës kanë investuar shumë në transportin e tifozëve drejt dhe nga ndeshjet. Sidomos në Rusi në vitin 2018, ku madje edhe trenat e distancave të gjata midis qyteteve pritëse ishin falas, dhe në Katar në vitin 2022, ku qasja falas në metro ndihmoi që lëvizja nga stadiumi në stadium të kthehej në pjesë të eksperiencës së turneut.

Pastaj erdhi radha e Shteteve të Bashkuara

Të tronditur tashmë nga çmimet astronomike të biletave, fluturimet e shtrenjta dhe kostot e larta të hoteleve, tifozët janë tërbuar kur kanë zbuluar se shkuarja në disa stadiume me trena do të vijë me një tjetër faturë të kripur: $98 për një biletë vajtje-ardhje me tren në Nju Xhersi dhe $80 në Masaçusets – udhëtime që zakonisht u kushtojnë tifozëve të NFL-së përkatësisht $12.90 dhe $20.

Zyrtarët këmbëngulin se nuk po përpiqen të zhvasin tifozët, por thjesht po përpiqen të mbulojnë kostot e sigurisë dhe të shërbimit të zgjeruar të trenave pa rënduar mbi taksapaguesit. Megjithatë, tifozët e shohin këtë si një tjetër mënyrë se si organizatorët e turneut po rëndojnë vizitorët që po paguajnë shuma të mëdha për të vizituar SHBA-në – një vend gjigant, i orientuar pas makinave, ku transporti publik prej kohësh ka qenë në plan të dytë në shumë zona.

Ndryshe nga pritësit e kaluar, disa zyrtarë shtetërorë dhe lokalë kanë qenë më pak të gatshëm të gëlltisin kostot, duke argumentuar se ato duhet të mbulohen nga FIFA, trupa ndërkombëtare e futbollit që pritet të arkëtojë miliarda dollarë nga ky aktivitet.

“Planifikimi për këtë Kupë Bote ka qenë një makth nga fillimi në fund,” tha Rory Phillips-Hunter, një 37-vjeçar i lindur në Skoci, i cili punon në sektorin e hotelerisë dhe jeton në veri të Anglisë. “Mendoj se është Botërori më i paaksesueshëm që ka ekzistuar ndonjëherë.”

Zgjidhja skoceze: Autobusët e verdhë të shkollës

Të habitur nga mungesa e opsioneve të përballueshme për të udhëtuar 25 milje (40 kilometra) nga Providence (Rhode Island) në Foxborough (Massachusetts) – ku do të zhvillohen dy ndeshjet e para të Skocisë – Phillips-Hunter dhe disa anëtarë të tjerë të grupit të tifozëve “Tartan Army” vendosën ta zgjidhnin vetë këtë problem.

Me rreth $50 për person, skocezët kanë rezervuar rreth 20 autobusa shkolle për të dërguar pothuajse 1,000 anëtarë të grupit të tifozëve në çdo ndeshje. Ata madje do të kenë edhe një shoqërim nga policia, e gjitha kjo për pak më shumë se gjysmën e kostos së biletës prej $95 të autobusit që po ofrojnë zyrtarët lokalë – një kursim i përbashkët prej më shumë se $85,000.

Bileta e autobusit prej $95 nuk do t’i falimentonte ata, e di Phillips-Hunter, por ai dhe shumë skocezë të tjerë po paguajnë tashmë shuma të mëdha për të parë kombëtaren e tyre të meshkujve duke garuar në Kupën e Botës për herë të parë pas 28 vitesh. Phillips-Hunter vlerëson se do t’i duhen dy vjet për të shlyer borxhin e kartës së kreditit që po merr për udhëtimin e tij gjashtëditor në SHBA, duke përfshirë $1,350 që shpenzoi për një biletë për ndeshjen Skoci-Marok.

Mbi të gjitha, Phillips-Hunter është i frustruar që një grup skocezësh nga përtej oqeanit arritën të organizonin transportin shumë më lirë sesa ai që ofruan zyrtarët lokalë.

“Kur shikoj atë ndryshim në kosto, ai është thjesht fitim që po na e merrni neve,” tha ai.

Si po veprojnë qytetet e tjera?

Jo çdo qytet pritës po e trajton transportin në të njëjtën mënyrë:

• Atlanta, Huston dhe Sietëll: Kanë stadiume të lidhura direkt me sistemet e tyre të trenave dhe do të aplikohen tarifat e rregullta.

• Majami: Zyrtarët njoftuan se do të ofrojnë autobusë falas (shuttle) për të dërguar tifozët drejt dhe nga stadiumi Hard Rock, rreth 15 milje (24 kilometra) nga qendra e qytetit.

• Filadelfia: Po ofron udhëtime falas në kthim nga stadiumi, falë financimit nga sponsori i FIFA-s, Airbnb.

• Kanzas Siti: Po vë në dispozicion autobusë transporti për $15.

Kostot relativisht të larta të transportit për ndeshjet në stadiumin MetLife në Nju Xhersi dhe stadiumin Gillette në Masaçusets vijnë pjesërisht sepse ato ndodhen në periferi, dhe shumë tifozë zakonisht udhëtojnë me makina private për të parë ndeshjet e NFL-së që këto stadiume presin. Por parkimi do të jetë jashtëzakonisht i kufizuar gjatë Kupës së Botës për shkak të perimetrave të zgjeruar të sigurisë, nevojave të transmetimit televiziv dhe hapësirave që do të përdoren si zona VIP, duke i detyruar shumë më tepër tifozë të përdorin transportin publik.

Kush duhet t’i paguajë kostot?

David Gogishvili, një studiues i lartë në Universitetin e Lozanës në Zvicër, i cili studion se si organizatorët e sportit mbledhin ngjarje të mëdha si Kupa e Botës, tha se është praktikë standarde që organizatorët si FIFA t’ia kalojnë pjesën më të madhe të kostos vendeve pritëse. Ndryshimi këtë herë është se SHBA ka zyrtarë shtetërorë dhe lokalë “më të fortë dhe më të pavarur”, të cilët kanë qenë më pak të gatshëm të marrin përsipër koston dhe “t’i nënshtrohen vullnetit të FIFA-s”.

“Këto kosto duhet të përballohen nga organizata që fiton para nga këto ngjarje, që është FIFA. Nuk duhet të jenë gjithmonë qytetet pritëse ato që marrin përsipër të gjitha shpenzimet,” tha Gogishvili, duke vënë në dukje të属性at e pritshme prej 13 miliardë dollarësh të këtij organizmi futbolli për periudhën 2023-26.

Guvernatorja e Nju Xhersit, Mikie Sherrill, i ka bërë thirrje FIFA-s të mbulojë kostot e transportit për në ndeshje. Por FIFA u prapësua, duke argumentuar se asnjë ngjarje tjetër globale nuk është kërkuar të absorbojë kosto të tilla dhe se marrëveshjet e saj fillestare me qytetet pritëse kërkonin transport falas për tifozët në të gjitha ndeshjet. Marrëveshjet u ndryshuan më vonë për t’i lejuar qytetet të ofronin transport “me kosto”.

Arsyeja pse transporti ka qenë aq i aksesueshëm në Kupat e Botës së fundit është se kombet pritëse si Rusia dhe Katari e kanë parë turneun si një “ushtrim të marrëdhënieve me publikun” dhe e kanë subvencionuar transportin në përputhje me rrethanat, tha Gogishvili.

Ankthi i zyrtarëve për kostot e transportit vjen gjithashtu mes shqetësimit në rritje se rritja e premtuar ekonomike nga Kupa e Botës nuk do të materializohet, me rezervimet e dhomave të hoteleve që nuk i përmbushin pritshmëritë në shumicën e 11 qyteteve të SHBA-së që prisin turneun. Një studim i vitit 2022 bashkautor nga Gogishvili zbuloi se pothuajse çdo Kupë Bote nga viti 1966 deri në vitin 2018 funksionoi me deficit financiar.

Yonah Freemark, një studiues në institutit “Urban Institute” me bazë në Uashington, i cili është i specializuar në çështjet e transportit, tha se tifozët e Kupës së Botës nga Europa dhe Azia do të ndeshen me sisteme transporti më pak të avancuara, por më të kushtueshme se ato me të cilat janë mësuar në shtëpi. Duke treguar çmimet e transportit lidhur me ndeshjet në Nju Xhersi dhe Masaçusets, Freemark tha se zyrtarët “po përpiqen t’ia hedhin pa lagur”. Kohët e pritjes dhe qasja në transport, shtoi ai, ka të ngjarë të mbeten shumë prapa asaj me të cilën janë mësuar shumë vizitorë të huaj.

“Do të shkojmë, por si?”

Ynara Correa da Costa, një analiste braziliane e sistemeve që jeton jashtë Sao Paulos, do të marrë pjesë në Kupën e saj të shtatë të Botës. Si shumë të tjerë, ajo mbeti e habitur kur zyrtarët fillimisht propozuan të ngarkonin deri në $150 për biletat e trenit nga Nju Jorku në stadiumin MetLife, ku Brazili luan ndeshjen e tij hapëse kundër Marokut. Tronditja e gjerë bëri që zyrtarët e Nju Xhersit ta ulin çmimin në $98 pasi siguruan financim shtesë.

Por edhe çmimi i ulur për një udhëtim të shkurtër me tren “thjesht nuk është i pranueshëm”, tha Costa.

Costa u inkurajua kur komiteti pritës lokal tha se kishte siguruar më shumë autobusë për të shkuar në stadium dhe e uli çmimin nga $80 në $20. Por ka vetëm vende të mjaftueshme në autobus për 18,000 tifozë për të shkuar në stadium, i cili mban rreth 82,500 njerëz.

Kjo i duket shumë më e menaxhueshme Costës. Më herët, ajo pyeste veten nëse ajo dhe tifozët e tjerë të ndërgjegjshëm për kostot mund të duhej të ecnin në këmbë drejt stadiumit MetLife, gjë që nuk është e mundur.

“Ne do të shkojmë në ndeshje, këtë e di,” tha Costa. “Por si? Le ta shohim.”