Udhëheqësit e BE-së refuzojnë përfshirjen ushtarake në Ngushticën e Hormuzit mes luftës kundër Iranit

Udhëheqësit evropianë kanë hedhur poshtë kërkesat e Presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump për të ndihmuar në sigurimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, ndërsa ministrat e jashtëm nga Bashkimi Evropian u mblodhën në Bruksel për të diskutuar rritjen marramendëse të çmimeve të naftës gjatë luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.

Ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul tha të hënën se Berlini nuk kishte ndërmend të bashkohej me operacionet ushtarake gjatë konfliktit.

“Ne presim që SHBA-të dhe Izraeli të na informojnë, të na përfshijnë në atë që po bëjnë atje dhe të na tregojnë nëse këto qëllime janë arritur”, u tha ai gazetarëve para takimit në Bruksel.

“Sapo të kemi një pamje të qartë të kësaj, besojmë se duhet të kalojmë në fazën tjetër, përkatësisht, përcaktimin e një arkitekture sigurie për të gjithë këtë rajon, së bashku me shtetet fqinje”, tha ai.

Wadephul shtoi se NATO nuk kishte marrë asnjë vendim për marrjen e përgjegjësive në Ngushticën e Hormuzit pasi Trump të dielën bëri thirrje për një koalicion detar për të vendosur anije luftarake për të siguruar rrugën kryesore ujore të Gjirit, përmes së cilës kalojnë rreth një e pesta e dërgesave të naftës në botë.

Ngushtica është mbyllur në thelb si rezultat i luftës, e cila ka parë SHBA-në dhe Izraelin të nisin sulme vdekjeprurëse në të gjithë Iranin që nga 28 shkurti. Irani është hakmarrë duke qëlluar raketa dhe dronë në të gjithë Lindjen e Mesme, duke trazuar tregjet globale të energjisë.

Thirrja e Trump drejtuar vendeve për të siguruar rrugën ujore është pritur me kundërshtim nga disa vende evropiane pavarësisht çmimeve në rritje të naftës dhe gazit.

Zëdhënësi i qeverisë greke Pavlos Marinakis tha të hënën se Greqia nuk do të angazhohet në asnjë operacion ushtarak në Ngushticën e Hormuzit, ndërsa Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani tha se Italia nuk ishte e përfshirë në asnjë mision detar që mund të zgjerohej në zonë.

Ministri i Jashtëm danez Lars Lokke Rasmussen tha, megjithatë, se Evropa duhet të mbajë një mendje të hapur për të ndihmuar në sigurimin e lirisë së lundrimit në ngushticë, edhe nëse kontinenti nuk e mbështet vendimin SHBA-Izrael për të shkuar në luftë me Iranin.

“Ne duhet ta përballojmë botën ashtu siç është, jo ashtu siç duam të jetë”, tha Rasmussen, duke shtuar se BE duhet të vendosë për një plan “me qëllim uljen e tensioneve”.

Ndërkohë, Mbretëria e Bashkuar tha se po punonte për një plan kolektiv për të rihapur Ngushticën e Hormuzit dhe për të rivendosur lirinë e lundrimit në Lindjen e Mesme, por kjo nuk do të ishte e lehtë.

BE ndjen presionin e Trump

Shefeja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, u tha gazetarëve para takimit në Bruksel se udhëheqësit e bllokut do të përqendroheshin në mënyrën se si BE mund të kontribuonte në rihapjen e rrugës ujore.

“Së pari duhet të diskutojmë se çfarë janë të gatshme të bëjnë shtetet anëtare në Ngushticën e Hormuzit”, tha ajo. “Sigurisht, nevojat për të hapur Ngushticën e Hormuzit janë aty tani.”

Kallas tha se mbyllja e ngushticës, e cila i ka çuar çmimet e naftës në më shumë se 100 dollarë për fuçi, po i sjell dobi luftës së Rusisë kundër Ukrainës, e cila financohet kryesisht nga të ardhurat e energjisë së Moskës.

Duke raportuar nga Brukseli, Step Vaessen i Al Jazeera tha se ajo që ishte e qartë është se udhëheqësit evropianë “po e ndiejnë gjithnjë e më shumë presionin nga Trump për ta ndihmuar atë të rihapë Ngushticën e Hormuzit”.

“Ka shumë pak oreks [nga ana e udhëheqësve të BE-së] për t’u bashkuar me luftën, veçanërisht sepse ata ndihen të lënë jashtë loje”, tha Vaessen. “Ata do të diskutojnë një mënyrë për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht dërgimin e anijeve luftarake”.

Në një intervistë me Financial Times të dielën, Trump tha se NATO përballet me një të ardhme “shumë të keqe” nëse propozimi i tij për një operacion ushtarak në ngushticë nuk merr përgjigje ose merr një përgjigje negative.

Franca ka sugjeruar që BE mund të zgjerojë misionin e saj Aspides, një mision i vogël detar i krijuar në vitin 2024 për të mbrojtur anijet nga sulmet e Houthi-ve të Jemenit në Detin e Kuq.

Aktualisht ka nën komandën e saj të drejtpërdrejtë një anije italiane dhe një anije greke dhe mund të kërkojë gjithashtu një anije franceze dhe një anije tjetër italiane për mbështetje.

Por Gjermania ka qenë ndër anëtarët e BE-së që kanë shprehur skepticizëm ndaj idesë.

“Çfarë pret… Trump që një grusht ose dy grushte fregatash evropiane të bëjnë në Ngushticën e Hormuzit që Marina e fuqishme amerikane nuk mund ta bëjë?” tha Ministri Gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, në Berlin. “Kjo nuk është lufta jonë. Ne nuk e kemi filluar.”

I pyetur në lidhje me komentet e Trump mbi të ardhmen e NATO-s, Pistorius tha se nuk parashikonte që aleanca të shpërbëhej për shkak të kësaj çështjeje.