Zeljanica tradicionale ballkanike — byrek me spinaq, barëra të egra dhe djathë

Zeljanica është një nga byrekët më të dashur të kuzhinës ballkanike — një pite me petë të holla shtëpiake, e mbushur me spinaq e barëra të egra dhe djathë të bardhë, e pjekur në furrë deri sa korja të marrë ngjyrë të artë krokante. E ngjashme me byrekun tonë me spinaq, zeljanica e ka origjinën në traditën e fshatrave të Ballkanit, ku barërat e egra të pranverës — hithrat, lapathi, lëpjeta — shndërroheshin në një mbushje të thjeshtë e të shijshme.

Përbërësit

Për petët:

• 500 g miell
• 1 lugë çaji kripë
• 2 lugë gjelle vaj ulliri
• rreth 300 ml ujë të vakët

Për mbushjen:

• 500 g spinaq i freskët (ose përzierje me barëra të egra: hithra, lapath)
• 250 g djathë i bardhë (feta ose djathë dele), i thërrmuar
• 2 vezë
• kripë dhe piper i zi sipas shijes
• 150 ml vaj ose gjalpë i shkrirë, për lyerjen e petëve

Hapat e përgatitjes

1. Përgatit brumin: përziej miellin me kripën, shto vajin dhe ujin e vakët pak nga pak, dhe brumos derisa të përftosh një brumë të butë e elastik. Mbulojë me pecetë dhe lëre të pushojë 20–30 minuta.
2. Përgatit mbushjen: laji dhe griji hollë spinaqin (ose barërat). Nëse përdor hithra, zëvendësoi 2–3 minuta në ujë të valuar dhe kulloji mirë. Përziej barërat me djathin e thërrmuar, vezët, kripën dhe piperin.
3. Hap petët: ndaj brumin në 8–10 toptha dhe hap secilin në petë shumë të holla (sa më të holla, aq më mirë). Lyej secilën petë me vaj ose gjalpë të shkrirë.
4. Vendos mbushjen: shpërndaj nga mbushja mbi secilën petë dhe mbështille në formë roleje (rrotulle). Nëse do, rrotullat mund t’i radhitësh spirale në tavë.
5. Pjekja: radhit rrotullat në tavë të lyer me vaj, lyej sipërfaqen me vaj dhe piq në furrë të parangrohur në 200°C për rreth 35–40 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë.
6. Servirja: lëre të ftohet pak, prite në copa dhe servire të ngrohtë — me kos ose ajran shkon për mrekulli.

Koha e përgatitjes: rreth 30 minuta (plus pushimi i brumit). Koha e pjekjes: 35–40 minuta. Porcione: 6–8.

FOTO: Zeljanica e pjekur në shtëpi, me mbushje spinaqi. (Burimi i fotos: Wikimedia Commons, Miomir Magdevski — licencë e lirë)