Zyrtarë iranianë: Teherani po i zvarrit bisedimet me SHBA-në për ta dobësuar politikisht Trump-in para zgjedhjeve të mesmandatit

Irani i ka zvarritur qëllimisht bisedimet me Shtetet e Bashkuara në përpjekje për ta dobësuar politikisht presidentin Donald Trump përpara zgjedhjeve të mesmandatit të nëntorit, i thanë Reuters-it zyrtarë të lartë iranianë, ndërsa frika nga sulme të reja ushtarake dhe mosbesimi i thellë ndaj Uashingtonit e kanë forcuar ngurrimin e Teheranit për një marrëveshje të shpejtë që t’i jepte fund luftës.

Tre zyrtarë të lartë iranianë dhe një burim i brendshëm, që folën në kushte anonimiteti, thanë se Teherani është i bindur se presidenti amerikan është gati të nisë sërish sulme për ta thyer ngërçin në luftën tetëmujore. “Irani po përgatitet për sulme të reja izraelite dhe amerikane, jo për një marrëveshje me Amerikën për t’i dhënë fund luftës”, tha njëri prej zyrtarëve, duke shtuar se establishmenti klerikal është i vendosur të mos i japë Trump-it një fitore politike. Analisti nga Teherani Saeed Leylaz vlerësoi se, duke i zgjatur bisedimet, “Irani po ndikon në zgjedhjet amerikane pa kryer asnjë veprim të paligjshëm”.

Sipas zyrtarëve, gjasat për një përparim para zgjedhjeve të 3 nëntorit janë minimale. Uashingtoni, nën presionin e Izraelit, kërkon që programi bërthamor iranian të jetë në tryezë që në fillim, ndërsa Teherani këmbëngul se kushtet e planit të tij shtatëditor duhet të plotësohen përpara se të nisin negociatat bërthamore dhe nuk jep asnjë shenjë se do të heqë dorë nga leva mbi Ngushticën e Hormuzit. Plani, i përcjellë përmes ndërmjetësve nga Katari, parashikon rihapjen e ngushticës brenda shtatë ditësh, ndonëse nën kontrollin iranian, nëse SHBA-ja heq bllokadën detare, lehtëson kufizimet mbi eksportet iraniane të naftës, liron asetet e ngrira dhe ndal armiqësitë në të gjitha frontet. Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi tha të dielën se oferta mbetet në tryezë dhe se mesazhet po shkëmbehen përmes ndërmjetësve; Ministria e Jashtme e Iranit dhe Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigjën kërkesave të Reuters-it për koment.

Zyrtarët thanë se mosbesimi i Teheranit buron nga sulmet që kanë prishur negociata të mëparshme: sulmi izraelit i qershorit 2025 shkatërroi planet për raundin e gjashtë të bisedimeve bërthamore në Oman, ndërsa lufta e shkurtit nisi menjëherë pas një raundi tjetër bisedimesh. Trump ka thënë se SHBA-ja nuk do ta bombardojë sërish Iranin para 3 nëntorit, por zyrtarët iranianë presin që bombardimet të rifillojnë herët a vonë. Alex Vatanka, drejtor i programit për Iranin në Middle East Institute në Uashington, tha se establishmenti klerikal kërkon qartazi ta dëmtojë politikisht Trump-in, por se çështja themelore është bindja e Teheranit se presidenti amerikan synon ndryshimin e regjimit, duke ndjekur politikën e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu.

Strategjia e mbajtjes gjallë të negociatave pa nxituar drejt marrëveshjes ka edhe koston e saj për Iranin. Inflacioni vjetor arriti në 73.6% në shtator, sipas Qendrës së Statistikave të Iranit, monedha rial ka humbur gati 35% të vlerës ndaj dollarit që kur Uashingtoni rivendosi bllokadën detare në korrik, ndërsa eksportet iraniane të naftës bruto me det ranë në zero në javën e dytë të shtatorit, nga një mesatare 14-ditore prej 230 mijë fuçish në ditë në fillim të atij muaji, dhe mbetën aty deri më 5 tetor, sipas platformës Vortexa. “Arritja e një marrëveshjeje të qëndrueshme me SHBA-në, edhe pas administratës Trump, nuk është më e mundur për shkak të mosbesimit të thelluar”, tha Leylaz, duke shtuar se asgjë nuk do të kthehet në gjendjen e paraluftës.