Analiza, çfarë ka mes lidhjes së fortë të Kinës dhe Rusisë

Marrëdhënia mes Kinës dhe Rusisë shpesh përshkruhet si një “miqësi pa kufij”, por sipas një analize të publikuar sot nga BBC, kjo është larg të vërtetës.

BBC shkruan se në thelb kjo marrëdhënie mbahet më shumë nga interesa të ftohta strategjike sesa nga ndonjë afërsi romantike mes dy vendeve. Xi Jinping dhe Vladimir Putin e paraqesin veten si miq të ngushtë dhe takimet e tyre japin shpesh sinjale simbolike force dhe qëndrueshmërie. Por pas kësaj fasade, partneriteti mes tyre është i ndërtuar mbi llogari shumë konkrete: tregti, energji, kufi të përbashkët, kundërshtim ndaj Perëndimit dhe nevojë reciproke për mbështetje.

Në këtë raport, pesha reale anon qartë nga Kina. Pekini është partneri më i madh tregtar i Rusisë, ndërsa për Kinën Rusia zë vetëm një pjesë të vogël të tregtisë së saj globale. Pas viteve të sanksioneve perëndimore dhe sidomos pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, Moska është bërë gjithnjë e më e varur nga Kina për teknologji, për komponentë industrialë dhe për tregje ku të shesë mallrat dhe energjinë e saj. Madje, sipas raportimeve të fundit, pjesa më e madhe e teknologjisë së sanksionuar që Rusia arrin të sigurojë për luftën vjen nga Kina. Kjo e ka futur Rusinë në një pozitë më të dobët, edhe pse Moska përpiqet të mos duket si partner i nënshtruar.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se Kina e trajton Rusinë si vasale. Pekini e di shumë mirë se Rusia, edhe më e dobësuar, mbetet një fuqi krenare, bërthamore dhe e ndjeshme ndaj çdo përpjekjeje për t’u shtyrë shumë fort. Prandaj Kina sillet me vetëpërmbajtje. Ajo përfiton nga dobësia ruse, por pa e poshtëruar hapur Moskën. Edhe kur Xi ka kërkuar kufizim të hapave rusë, si në rastin e armëve bërthamore, Kremlini ka treguar se nuk pranon lehtë presionin e askujt.

Nga ana tjetër, Rusia nuk është vetëm barrë për Kinën. Ajo i sjell Pekinit disa përfitime shumë të rëndësishme. Së pari, i jep energji: naftë dhe gaz në sasi të mëdha, në një kohë kur siguria energjetike është bërë çështje jetike për Kinën. Projekte si gazsjellësi “Power of Siberia 2” mund ta thellojnë edhe më shumë këtë lidhje. Së dyti, Rusia i sjell Kinës përvojë dhe teknologji ushtarake në fusha specifike. Dhe së treti, lufta ruse në Ukrainë i jep Pekinit një mundësi për të parë se si funksionon një konflikt i madh modern, gjë që ka rëndësi edhe për llogaritjet e saj për Tajvanin.

Ajo që e bën këtë marrëdhënie të fortë është fakti se nuk është aleancë formale. Kina dhe Rusia nuk janë të detyruara të ndjekin verbërisht njëra-tjetrën. Pikërisht kjo fleksibilitet strategjik i jep qëndrueshmëri raportit. Sa herë që interesat e tyre nuk përputhen plotësisht, secila ruan hapësirë manovre. Për Pekinin, kjo është veçanërisht e rëndësishme, sepse Kina nuk do të mbyllë derën me SHBA-në dhe Perëndimin vetëm për hir të Rusisë. Ndryshe nga Moska, Kina mbetet më pragmatike dhe më e kujdesshme. Ajo kundërshton hegjemoninë perëndimore, por pa djegur të gjitha urat.

Dy vendet i lidh edhe një kufi i gjatë, mbi 4,300 kilometra, që dikur ishte burim pasigurie dhe që sot është kthyer në një faktor stabiliteti. I lidh edhe struktura e ekonomive: Rusia eksporton lëndë të para dhe energji, ndërsa Kina është treg i madh industrial që i thith ato. Mbi të gjitha, i bashkon fakti që të dyja kundërshtojnë një rend botëror të dominuar nga SHBA. Për dallim nga Perëndimi, asnjëra nuk e gjykon tjetrën për çështje si të drejtat e njeriut, opozita apo shtypja e brendshme. Kjo krijon një lloj simbioze politike që u jep komoditet të dyja palëve.

Sa për “anën njerëzore”, aty tabloja është më e përzier. Në nivel liderësh, Xi dhe Putin janë kujdesur ta paraqesin raportin si miqësi e jashtëzakonshme. Edhe kontaktet burokratike janë shtuar shumë. Por nuk është e qartë sa afër ndihen realisht shoqëritë me njëra-tjetrën. Disa ekspertë thonë se rusët, po të kishin zgjedhje, ende do të parapëlqenin Perëndimin për të jetuar apo investuar. Të tjerë vërejnë se sanksionet, regjimi pa viza dhe përdorimi në rritje i teknologjisë dhe produkteve kineze po i afrojnë dy shoqëritë më shumë se më parë.

Në fund, thelbi është ky: Kina dhe Rusia nuk mbahen bashkë sepse besojnë thellë tek njëra-tjetra, por sepse kanë nevojë për njëra-tjetrën. Marrëdhënia është e pabarabartë, me Kinën më lart dhe Rusinë më të varur, por është ende shumë e rëndësishme për të dyja palët që të dështojë. Dhe për momentin, asnjëra nuk ka një alternativë më të mirë.