Bllokada e Hormuzit: sa gjatë mund të rezistojë Irani?

Bllokada detare amerikane ndaj porteve iraniane dhe mbyllja e pjesshme e Ngushticës së Hormuzit nga Irani po e kthejnë Gjirin Persik në një nga pikat më të rrezikshme të krizës globale energjetike.

Sipas materialit, Presidenti Donald Trump ka deklaruar se Irani po “kolapson financiarisht” dhe po humbet deri në 500 milionë dollarë në ditë. Por analistët thonë se realiteti është më kompleks. Irani ka ende rezerva të mëdha nafte në det, të ardhura nga eksportet e mëparshme dhe kapacitet për të përballuar presionin për disa muaj.

Ngushtica e Hormuzit është jetike për tregtinë botërore të energjisë. Në kohë normale, aty kalon rreth 20 për qind e naftës dhe gazit të lëngshëm natyror në botë. Prandaj çdo përplasje në këtë zonë ka ndikim të menjëhershëm në çmimet globale të energjisë.

Edhe pse bllokada amerikane synon të godasë të ardhurat e Iranit nga nafta, të dhënat e përmendura në analizë tregojnë se Teherani ka përfituar nga rritja e çmimeve. Gjatë muajit të fundit, Irani ka eksportuar miliona fuçi naftë dhe ka siguruar të ardhura më të larta se para nisjes së konfliktit.

Megjithatë, presioni mund të rritet në javët në vijim. Nëse bllokada pengon ngarkesat e reja, Irani do të detyrohet të ruajë më shumë naftë në depo dhe në tankerë. Ekspertët paralajmërojnë se kapacitetet e magazinimit nuk janë të pakufizuara dhe prodhimi mund të reduktohet gradualisht.

Nga ana tjetër, edhe SHBA ka kufizimet e veta. Një bllokadë e gjatë kërkon burime ushtarake, mbështetje politike dhe durim publik. Analistët vënë në dukje se Trump mund të përballet me presion të brendshëm, sidomos nëse kriza zgjatet dhe prek aleatët amerikanë apo marrëdhëniet me Kinën.

Irani, ndërkohë, ka përdorur edhe mjete të tjera presioni. Ai ka vendosur tarifa për disa anije që kalojnë në Hormuz dhe ka sinjalizuar se siguria e ngushticës nuk mund të merret si e mirëqenë, ndërsa eksportet iraniane kufizohen.

Në planin politik, udhëheqja iraniane po përpiqet të shfaqë unitet. Zyrtarët në Teheran kanë hedhur poshtë pretendimet për përçarje të brendshme dhe kanë deklaruar se vendi është i bashkuar përballë presionit amerikan.

Përfundimi i analistëve është se bllokada e dëmton Iranin, por nuk pritet ta rrëzojë shpejt ekonomikisht. Teherani ka rezerva, rrugë alternative dhe përvojë të gjatë me sanksione. Pyetja kryesore nuk është vetëm sa gjatë mund të rezistojë Irani, por edhe sa gjatë mund ta mbajë SHBA një bllokadë të tillë pa kosto politike, ekonomike dhe diplomatike.