«Deaf Republic» mbërrin në Amerikën e Veriut: gjuha e shenjave bëhet akt rezistence në qytetin që zgjohet i shurdhër

Qyteti imagjinar i Vasenkës zgjohet një mëngjes tërësisht i shurdhër — dhe pikërisht aty nis rezistenca e tij. Kompania bashkëkohore irlandeze Dead Centre, e nderuar me çmimin Obie, sjell në Amerikën e Veriut shfaqjen «Deaf Republic», e cila do të jepet në katër shfaqje nga 12 deri më 15 nëntor në NYU Skirball Center for the Performing Arts të Nju Jorkut, siç njofton Playbill. Premiera amerikano-veriore vjen pas suksesit të vitit të kaluar në Londër, ku shfaqja u realizua në bashkëprodhim me Royal Court Theatre.

Shfaqja është adaptim i përmbledhjes poetike të vlerësuar të Ilya Kaminsky-t, botuar më 2019: në qytetin e pushtuar të Vasenkës, një ushtar urdhëron turmën në shesh të shpërndahet, por një djalë i shurdhër nuk e dëgjon urdhrin dhe ushtari e vret. Të nesërmen, i gjithë qyteti zgjohet i shurdhër — dhe gjuha e shenjave kthehet në akt rezistence kundër pushtuesit. Historia rrëfehet në një spektakël dyorësh me kukulla, video live, punë ajërore dhe muzikë, i bashkëkrijuar me poeten e gjuhës së shenjave Zoë McWhinney dhe me artistë të shurdhër në çdo nivel të prodhimit.

Regjisorët Bush Moukarzel dhe Ben Kidd e kanë kthyer aksesueshmërinë në vetë dramaturgjinë e shfaqjes. Çdo shfaqje hapet me një “ndjesë” ironike të aktorit Romel Belcher, i cili në gjuhën e shenjave u kërkon falje paraprakisht spektatorëve të shurdhër për përkthyesen që flet në cep të sallës — duke e bërë publikun që dëgjon “mysafir” në shtëpinë e të shurdhërve, e jo anasjelltas. Në kast ka dy aktorë të shurdhër, por çdo anëtar i ansamblit shënon në gjuhën e shenjave në një moment të shfaqjes; disa biseda zhvillohen vetëm në Gjuhën Ndërkombëtare të Shenjave, dhe shfaqja nuk është e titruar plotësisht, por ka “momente titrimi krijues” në anglisht.

Libri iu sugjerua kompanisë më 2019 nga aktori Cillian Murphy, i cili ia dorëzoi Moukarzel-it gjatë shfaqjeve të «Hamnet» në Brooklyn Academy of Music. Dead Centre e zhvilloi veprën për tre vjet së bashku me artistë të shurdhër, me prova ku punonin nga dy përkthyes për secilën gjuhë — Gjuhën Britanike dhe atë Irlandeze të Shenjave — ndërsa për publikun amerikan ansambli po punon me një përkthyes të Gjuhës Amerikane të Shenjave. Pas Nju Jorkut, turneu vazhdon në fillim të vitit të ardhshëm në Australi. «Shpresoj që publiku të ndjejë forcën e një komuniteti që bashkohet për t’i bërë ballë një pushteti shtypës», thotë Belcher — një histori që, sipas tij, nuk u përket vetëm të shurdhërve.