Euronews: Pesë vende të BE-së bien dakord për qendrat e dëbimit jashtë unionit, modeli Itali-Shqipëri po kthehet në precedent evropian

Pesë vende të Bashkimit Evropian kanë rënë dakord për një model të përbashkët për krijimin e qendrave të dëbimit të emigrantëve jashtë territorit të BE-së, një zhvillim që e vendos marrëveshjen Itali-Shqipëri në rolin e precedentit të parë praktik për politikën e re evropiane të migracionit.

Lajmi është publikuar më 4 shtator 2026 nga Euronews, pas një takimi në Kopenhagë mes ministrave të Brendshëm të Danimarkës, Austrisë, Gjermanisë, Holandës dhe Greqisë. Pesë vendet synojnë që transferimet e para drejt të ashtuquajturave “return hubs” të fillojnë gjatë vitit 2027.

Marrëveshja e sotme është zhvillim i ri dhe i rëndësishëm për Shqipërinë, sepse modeli që Italia ka ngritur në Shëngjin dhe Gjadër po përdoret gjithnjë e më hapur si pikë reference për një politikë që tashmë po përqafohet nga disa prej vendeve më të mëdha të Bashkimit Evropian.

Pesë qeveritë kanë rënë dakord mbi parimet e përbashkëta të funksionimit të qendrave, ndërsa negociatat me vendet e treta që mund t’i strehojnë ato kanë nisur. Emrat e partnerëve nuk janë bërë ende publikë, megjithëse Uganda dhe Ruanda përmenden në raportimet evropiane si dy nga mundësitë më të diskutuara.

Ministri danez i Migracionit, Morten Bødskov, tha se synimi është që mekanizmi të jetë gati për transferimet e para gjatë vitit 2027.

Qendrat do të përdoren për persona të cilëve u është refuzuar e drejta për të qëndruar në BE, por që nuk mund të kthehen menjëherë në vendet e tyre të origjinës. Shtetet evropiane do të mbulojnë financiarisht funksionimin e tyre dhe mund t’u ofrojnë vendeve pritëse edhe investime, marrëveshje tregtare apo forma të tjera bashkëpunimi.

Por Euronews vëren se Italia e ka tashmë një version të këtij modeli në Shqipëri.

Qendrat italiane në Shëngjin dhe Gjadër u krijuan fillimisht për përpunimin e kërkesave për azil të emigrantëve të kapur në Mesdhe. Pas një serie vendimesh gjyqësore që bllokuan funksionimin sipas skemës fillestare, qeveria Meloni ndryshoi përdorimin e tyre në mars 2025, duke i kthyer në qendra për emigrantë që kanë marrë urdhër dëbimi.

Pikërisht kjo e bën marrëveshjen shqiptaro-italiane një pararendëse të “return hubs” që po projektohen tani në nivel evropian.

Sipas Euronews, 19 qeveri të BE-së kanë mbështetur tashmë idenë e qendrave të tilla jashtë territorit të unionit. Parlamenti Evropian ka miratuar ndërkohë kuadrin e ri ligjor që u jep vendeve anëtare mundësinë të lidhin marrëveshje me shtete jashtë BE-së për transferimin e personave që duhet të largohen nga territori evropian.

Megjithatë, përvoja shqiptare tregon edhe vështirësitë e modelit.

Italia kishte parashikuar fillimisht që qendrat në Shqipëri të përpunonin rreth 3,000 emigrantë në muaj. Në realitet, sipas Euronews, që prej konvertimit të tyre në qendra dëbimi në mars 2025, në to janë dërguar vetëm rreth 500 persona gjithsej.

Kostoja e projektit është gjithashtu e konsiderueshme. Fatura e parashikuar për qendrat shqiptare arrin në mbi 670 milionë euro, ndërsa një studim italian i cituar nga Euronews ka arritur në përfundimin se mbajtja e emigrantëve në Shqipëri kushton shumë më tepër sesa akomodimi i tyre në struktura të ngjashme në territorin italian.

Sipas të dhënave të studimit, çdo vend i disponueshëm në qendrat shqiptare kushton mbi 153 mijë euro, ndërsa një vend i krahasueshëm në struktura të ngjashme në Sicili do të kushtonte rreth 21 mijë euro.

Këto shifra e bëjnë Shqipërinë jo vetëm shembullin e parë të modelit që Europa dëshiron të zgjerojë, por edhe provën e parë të kostove dhe problemeve të tij.

Kundërshtarët e skemës argumentojnë se transferimi i emigrantëve në vende me të cilat ata nuk kanë asnjë lidhje mund të krijojë probleme serioze për të drejtat e njeriut dhe mund të çojë në periudha të gjata ndalimi pa një perspektivë të qartë kthimi.

Megjithatë, pesë qeveritë që u takuan në Kopenhagë e konsiderojnë modelin një instrument për të ulur emigracionin e parregullt dhe për të rritur numrin e dëbimeve efektive.

Në këtë mënyrë, një marrëveshje që kur u nënshkrua mes Giorgia Melonit dhe Edi Ramës u konsiderua si një eksperiment i pazakontë bilateral, po shndërrohet gradualisht në një nga modelet mbi të cilat Bashkimi Evropian po ndërton politikën e re të kthimit të emigrantëve.

Për Shqipërinë, zhvillimi ka një rëndësi të dyfishtë: vendi po shërben si laboratori i parë praktik i kësaj politike, ndërsa përvoja e Shëngjinit dhe Gjadrit po përdoret njëkohësisht si shembull si për mundësitë, ashtu edhe për kostot dhe problemet e sistemit.

Lexo raportimin e Euronews të 4 shtatorit 2026