FOKUS – Demenca nuk është një fat i shkruar vetëm në gjene

– Një studim i kohëve të fundit i botuar në Nature trajtoi një pyetje të ndjeshme: a është e mundur të parandalohet demenca?, shkruan salute.it.

Përgjigja më e saktë është kujdesi. Nuk mund t’i premtojmë askujt se mund ta shmangim atë, por mund të adresojmë faktorë të ndryshëm që ndikojnë në shëndetin e trurit me kalimin e kohës.

Në vitet e fundit,studimi është përqendruar në ndërhyrje shumë-domenale – programe që kombinojnë aktivitetin fizik, të ushqyerit, stimulimin njohës, ndërveprimin shoqëror dhe menaxhimin e sëmundjeve kardiovaskulare.

Ideja është e thjeshtë: rënia njohëse rrallë ka një shkak të vetëm, kështu që parandalimi duhet të përdorë së bashku shumë leva.

Truri dhe trupi

Studimi finlandez FINGER tregoi se një program i strukturuar i bazuar në dietë, ushtrime, trajnim njohës dhe monitorim vaskular mund të përmirësojë performancën njohëse tek të rriturit e moshuar në rrezik.

Rezultate inkurajuese vijnë gjithashtu nga studimi amerikan POINTER, ku një ndërhyrje më e udhëhequr prodhoi përfitime më të mëdha sesa rekomandimet më pak intensive. Mesazhi është i rëndësishëm sepse e kthen trurin në trup.

Tensioni i lartë i gjakut, diabeti, kolesteroli, obeziteti, një mënyrë jetese sedentare, pirja e duhanit, depresioni, izolimi shoqëror dhe humbja e dëgjimit nuk janë të ndara nga shëndeti i trurit.

Me kalimin e kohës, ato mund të zvogëlojnë rezistencën e trurit dhe të rrisin ndjeshmërinë ndaj rënies.

Parandalimi është i dobishëm, por nuk është garanci

Sigurisht, parandalimi nuk është garanci. Një person mund të jetojë një jetë të shëndetshme dhe prapëseprapë të zhvillojë Alzheimerin ose një formë tjetër të demencës.

Mosha, gjenetika, akumulimi i proteinave patologjike, ngjarjet vaskulare dhe faktorët e kuptuar dobët vazhdojnë të kenë një ndikim të rëndësishëm.

Për më tepër, shumë studime matin kryesisht testet njohëse dhe jo gjithmonë fillimin aktual të demencës në planin afatgjatë.

Nuk është vetëm përgjegjësi individuale

Ekziston një pikë themelore: parandalimi nuk është vetëm përgjegjësi individuale. Është më e lehtë të lëvizësh në qytete ku mund të ecësh, të hash mirë nëse ushqimi i shëndetshëm është i arritshëm, të kujdesesh për dëgjimin tënd nëse sistemi i kujdesit shëndetësor e lejon dhe të qëndrosh aktiv shoqërisht nëse ekzistojnë rrjete dhe komunitete.

Mësimi më i dobishëm është ky: mbrojtja e trurit do të thotë ndërtimi i shëndetit gjatë gjithë jetës.

Kontrollimi i presionit të gjakut, lëvizja, gjumi më i mirë, menaxhimi i diabetit dhe kolesterolit, lënia e duhanit, ruajtja e marrëdhënieve dhe vazhdimi i të mësuarit nuk premton të pamundurën.

Por mund të ndryshojë trajektoren e rrezikut. Demenca mbetet një sëmundje komplekse. Por komplekse nuk do të thotë e pandryshueshme.