Hapet në Tel Aviv retrospektiva «Black Box» e Alex Levac-it: rreth 200 fotografi që tregojnë shoqërinë izraelite, dy ditë para zgjedhjeve

“Këto janë foto që tregojnë histori për shoqërinë izraelite”, thotë fotografi Alex Levac për punën e tij, siç njofton The Art Newspaper. Një përzgjedhje e këtyre imazheve — shpesh therëse dhe njëherësh të çuditshme, ku një skenë e përditshme mund të lexohet edhe si metaforë — do të prezantohet në retrospektivën «Black Box», që hapet në Muzeun e Artit të Tel Avivit në një moment kyç për vendin: zgjedhjet legjislative izraelite të 27 tetorit.

Ekspozita hapet dy ditë para ditës së zgjedhjeve, më 25 tetor, dhe do të qëndrojë e hapur deri në qershor 2027 në Pavijonin Eyal Ofer, hapësira satelite e muzeut pranë Sheshit Habima, vendi qendror i protestave javore gjatë katër viteve të fundit. Sipas kuratoreve, pikërisht koha, vendi dhe tematika e bëjnë këtë retrospektivë një deklaratë të qartë. “Jemi përpara një pike kthese. Kemi kaluar një periudhë shumë të vështirë gjatë tre viteve të fundit, ndaj ndoshta koha është e duhura; ajo përmbledh një periudhë të caktuar dhe prej këtu mund të fillojmë diçka të re”, thotë Levac.

Kjo është ekspozita e parë e madhe muzeale e Levac-it, tani në të 80-at — njohja nga bota e artit i erdhi vonë për shkak të natyrës fotoreporteristike të punës së tij. Muzeu i Artit të Tel Avivit bleu së fundmi më shumë se 50 fotografi të tij për koleksionin e përhershëm, një tjetër shtysë për ekspozitën, kuruar nga Sophia Berry dhe Tamara Abramovich. Rreth 200 fotografitë e ekspozuara dokumentojnë momente historike, jetën e përditshme dhe kohë krizash, me një ekuilibër karakteristik ironie, ndjeshmërie dhe, herë pas here, tmerri.

Shfaqja nis me fotografitë e hershme, të realizuara pasi Levac përfundoi studimet për filozofi dhe psikologji dhe jetonte mes Anglisë dhe Brazilit — disa prej tyre nuk janë publikuar apo ekspozuar kurrë më parë. Bërthama e retrospektivës janë printet e realizuara në Izrael mes viteve 1984 dhe 2002, vite të ngarkuara që përfshinë intifadën e parë dhe të dytë, marrëveshjet e Oslos dhe vrasjen e Yitzhak Rabin-it. Një seksion tjetër i kushtohet fotografisë me ngjyra nga viti 2010 e më pas, si dhe një prezantim me fotografitë e tij aktuale javore në gazetën Haaretz, ku ai është fotograf stafi që nga viti 1993.

Në ekspozitë do të shihet edhe negativi origjinal i një prej fotografive më të njohura të Levac-it, «Kav 300» (1984), realizuar gjatë vitit të tij të parë pas kthimit në Izrael, pas 14 vitesh jashtë vendit. Ajo dokumenton rrëmbimin e një autobusi publik në prill 1984, kur terroristë të Organizatës për Çlirimin e Palestinës morën peng 41 pasagjerë: fotografia e Levac-it tregoi njërin prej katër terroristëve duke u shoqëruar i gjallë, duke hedhur poshtë raportin zyrtar se ai ishte vrarë gjatë operacionit të shpëtimit. “«Kav 300» e ndryshoi marrëdhënien time me punën; më dha një dozë adrenaline që zgjati shumë vite. E kuptova rëndësinë e fotografisë, e pashë me sytë e mi”, thotë ai. Prej gati dy dekadash, Levac shoqëron gazetarin Gideon Levy për një rubrikë javore të Haaretz-it, duke dokumentuar jetën dhe vështirësitë në Bregun Perëndimor dhe në Rripin e Gazës.