HRW: Greqia po i çon në gjyq dy mbrojtësit e të drejtave të emigrantëve — gjyqi nis më 6 tetor në Rodos

Human Rights Watch publikoi sot deklaratën „Greece: Rights Defenders on Trial“, ku i bën thirrje Athinës të heqë akuzat dhe t’i japë fund ngacmimit gjyqësor ndaj dy mbrojtësve të të drejtave të njeriut. Siç njofton Human Rights Watch, ndjekja penale e Panayote Dimitras dhe Tommy Olsen është një përpjekje politikisht e motivuar për t’i heshtur ata. Më 6 tetor, në ishullin e Rodosit nis gjyqi ndaj dy aktivistëve. Deklarata vjen pak ditë para nisjes së procesit gjyqësor dhe e cilëson atë si një moment kyç për lirinë e atyre që dokumentojnë shkeljet e të drejtave të emigrantëve në kufijtë e Europës.

Panayote Dimitras është themelues i Greek Helsinki Monitor, ndërsa norvegjezi Tommy Olsen themeloi Aegean Boat Report, një organizatë që monitoron lëvizjet e emigrantëve në Egje. Sipas Human Rights Watch, akuzat ndaj tyre janë krijimi ose pjesëmarrja në organizatë kriminale, si dhe lehtësimi i „hyrjes së paligjshme“ dhe „qëndrimit të paligjshëm“ të shtetasve të vendeve të treta. Nëse dënohen, ata rrezikojnë deri në 20 vjet burg. Çështja shkon në korrik të vitit 2021, kur në ishullin Kos dyshja ndihmoi azilkërkues të hynin në procedurën e azilit dhe dokumentoi raste të kthimeve të dhunshme të emigrantëve, të njohura si „pushbacks“, nga autoritetet greke — një praktikë që Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut e ka shpallur të paligjshme.

Edhe Amnesty International ka reaguar në ditët e fundit, duke e quajtur çështjen „një keqpërdorim flagrant i legjislacionit kundër trafikimit“ dhe duke theksuar se akuzat „nuk mbështeten në prova“. Sipas Amnesty International, është hera e parë që punonjës të të drejtave të njeriut dërgohen në gjyq për ndihmën e dhënë për të aksesuar procedurën e azilit. Në emër të organizatës foli zëvendësdrejtorja rajonale për Europën, Dinushika Dissanayake.

Që nga viti 2023, Dimitras është nën masa të rënda paraburgimi: ndalim për t’u larguar nga vendi, detyrim paraqitjeje në komisariat dhe kaucion prej 10 mijë eurosh. Olsen jeton në Norvegji, ku në maj të vitit 2026 gjykata e apelit Hålogaland refuzoi ekstradimin e tij drejt Greqisë, duke gjetur se veprimet e tij nuk janë të dënueshme sipas ligjit norvegjez dhe se ekstradimi përbënte rrezik për lirinë e shprehjes.

„Kur mbrojtësit e të drejtave të njeriut përndiqen penalisht për dokumentimin e asaj që ndodh në kufijtë e Europës, mesazhi është: hesht, ose rrezikon të bëhesh vetë i akuzuar“, tha Olsen. Nga ana e tij, Dimitras deklaroi se ndjekja kishte për qëllim ta ngacmonte dhe ta kufizonte rëndë punën e dokumentimit; sipas tij, kjo e ka lënë të stigmatizuar dhe e ka penguar të udhëtojë jashtë vendit për më shumë se tre vjet. Gjyqi në Rodos pritet të jetë një nga proceset më të ndjekura ndërkombëtarisht këtë vit për të drejtat e emigrantëve në Europë.