Inteligjenca artificiale mund t’i bëjë vaksinat mRNA të ruhen në temperaturë dhome, tregon studimi i ri

Kërkuesit mund të kenë gjetur, me ndihmën e inteligjencës artificiale, një mënyrë për ta bërë vaksinën bazuar në teknologjinë mRNA — si vaksinat e Moderna-s dhe Pfizer-it kundër COVID-it — të ruhet në temperaturë dhome, duke ulur kostot dhe duke e bërë të arritshme në rajonet ku ruajtja me ftohje të thellë nuk është e mundur, siç njofton Reuters.

Aktualisht, vaksinat mRNA, përfshirë edhe vaksinën e re të gripit të Moderna-s, duhet të ruhen në temperatura ekstremisht të ulëta, zakonisht nga -40 deri në -86 gradë Celsius. Arsyeja, sipas raportimit, është se ARN-ja mesazhere është jashtëzakonisht e brishtë dhe zbërthehet lehtë në temperatura më të larta.

Me ndihmën e inteligjencës artificiale, studiuesit ndërhynë në formulimin e nanopjesëzave të lipideve që bartin mRNA-në në vaksina, duke i bërë këto grimca më rezistente ndaj nxehtësisë. Me këtë qasje, ata formuluan vaksina që mund të qëndrojnë të qëndrueshme edhe kur ruhen në temperaturë dhome deri në një vit, ose për rreth dy muaj në temperatura afër 100 gradë Fahrenheit, sipas raportit të publikuar në Nature Biotechnology.

Testet te minjtë treguan se kafshët e vaksinuara me këto grimca, edhe pas ruajtjes afatgjatë, kishin përgjigje imunitare të barasvlershme me minjtë që morën vaksina të bartura nga nanopjesëza lipidesh të ngjashme me formulimin origjinal të Moderna-s. “Kërkesat e zinxhirit të ftohtit shtojnë kosto të konsiderueshme infrastrukturore përgjatë gjithë ciklit jetësor të produktit, përfshirë paketimin e specializuar, ruajtjen në ftohje të thellë, transportin me temperaturë të kontrolluar dhe monitorimin e vazhdueshëm”, theksojnë kërkuesit në raportin e tyre.

Sipas tyre, vaksinat që i rezistojnë temperaturave më të larta mund të ulnin kostot e ruajtjes deri në 86%. Drejtuesja e studimit, Jinbi Tian nga Instituti i Teknologjisë i Masaçusetsit (MIT), tha në një deklaratë se kjo qasje “zgjeron zbatimin jo vetëm të vaksinave mRNA, por edhe të terapive ose platformave të avancuara të shpërndarjes së barnave, si grimcat me çlirim të kontrolluar ose copëzat me mikro-gjilpëra, të cilat kërkojnë formulim në gjendje të ngurtë ose të qëndrueshme në temperatura më të larta”.

E njëjta përzgjedhje e Reuters-it nënvizon edhe një tjetër përdorim mjekësor të inteligjencës artificiale: sipas një raporti në Journal of Heart and Lung Transplantation, modelet e AI-së mund të përmirësojnë aftësinë e mjekëve për të zbuluar refuzimin e transplantit të zemrës pa ndërhyrje kirurgjikale — në testin me 38 marrës transplantit, modeli identifikoi saktësisht 100% të pacientëve që nuk po përjetonin refuzim, ndërsa analizat standarde të gjakut do t’i kishin sinjalizuar gabimisht 19 pacientë si potencialisht me nevojë për biopsi.