Irani paraqet planin me 14 pika për t’i dhënë fund luftës

Irani ka paraqitur një propozim të ri me 14 pika për Shtetet e Bashkuara, në përpjekje për t’i dhënë fund përfundimisht luftës dhe për të kaluar nga armëpushimi i brishtë drejt një marrëveshjeje paqeje. Propozimi i Teheranit vjen pas një plani amerikan me nëntë pika dhe është dorëzuar përmes Pakistanit, vend që ka ndërmjetësuar edhe armëpushimin mes palëve.

Sipas raportimeve të mediave iraniane, plani i ri kërkon garanci kundër sulmeve të ardhshme, tërheqjen e forcave amerikane nga rrethinat e Iranit, lirimin e aseteve iraniane të ngrira, heqjen e sanksioneve, dëmshpërblime lufte dhe një mekanizëm të ri për Ngushticën e Hormuzit. Teherani kërkon gjithashtu njohjen e së drejtës së tij për pasurimin e uraniumit, si vend nënshkrues i Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore.

Presidenti Donald Trump ka deklaruar se po e shqyrton propozimin, por është shprehur skeptik për mundësinë e arritjes së një marrëveshjeje. Ai ka paralajmëruar se Shtetet e Bashkuara mund të rifillojnë sulmet nëse Irani “sillet keq”, ndërsa ka theksuar se çështja bërthamore mbetet një “vijë e kuqe” për administratën e tij.

Një nga pikat më të ndjeshme të konfliktit mbetet Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon një pjesë e madhe e eksporteve botërore të naftës dhe gazit. Bllokada efektive e Iranit ndaj ngushticës dhe bllokada amerikane ndaj porteve iraniane kanë rritur tensionet dhe kanë ndikuar drejtpërdrejt në çmimet globale të energjisë.

Ekspertët vlerësojnë se palët janë ende larg një marrëveshjeje të plotë. Dallimet kryesore lidhen me programin bërthamor të Iranit, kontrollin e uraniumit të pasuruar dhe hapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit. Megjithatë, pavarësisht toneve të ashpra, analistët mendojnë se as Uashingtoni dhe as Teherani nuk janë të gatshëm t’i braktisin negociatat në këtë moment.

Në terren, armëpushimi vazhdon të jetë i pasigurt. Forcat iraniane kanë deklaruar se mbeten në gatishmëri të plotë, ndërsa përplasjet detare, kapjet e anijeve dhe tensionet në Gjirin Persik tregojnë se konflikti nuk është mbyllur ende. Në këtë klimë mosbesimi, propozimi me 14 pika mund të jetë një hap diplomatik i rëndësishëm, por rruga drejt paqes mbetet e gjatë dhe e pasigurt.