Licenca amerikane për Patriot: Hapi strategjik që kërkon vite punë, jo zgjidhje e menjëhershme

Presidenti amerikan Donald Trump njoftoi në samitin e NATO-s në Ankara se Shtetet e Bashkuara do t’i japin Ukrainës të drejtën për të prodhuar sisteme Patriot, duke thënë se Uashingtoni do t’i udhëzojë për procesin. Presidenti Volodymyr Zelenskyy përshëndeti nismën dhe kërkoi që diplomatët dhe zyrtarët e mbrojtjes të punojnë pa ndërprerje për të finalizuar marrëveshjet e nevojshme.

Megjithatë, ekspertët dhe zyrtarët paralajmërojnë se shndërrimi i deklaratës në armë funksionale do të marrë kohë dhe do të jetë i ndërlikuar, raporton Associated Press. Një licencë e tillë nuk do t’i lejonte automatikisht Ukrainës të ndërtojë nga zero bateri të plota Patriot (lëshues, radarë, poste komandimi dhe raketa); ajo mund të mbulojë vetëm raketa interceptore, montimin përfundimtar nga kompleta të importuara ose prodhimin e disa komponentëve të zgjedhur. Sipas Serhii Beskrestnov, këshilltar i ministrit të mbrojtjes, një proces i tillë zakonisht përfshin dokumentacion teknik, trajnim specialistësh, kontakte me furnizues dhe mbështetje nga konsulentë të huaj.

Prodhimi i raketave interceptore, sidomos PAC-3 MSE, kërkon teknologji të avancuar: njësitë e drejtimit, motorët me lëndë djegëse të ngurtë, elektronikën ushtarake dhe sensorët aktivë të kërkojnë standarde të rrepta certifikimi. Yehor Chernev, nënkryetar i komitetit parlamentar për sigurinë dhe mbrojtjen, tha se procedurat ligjore dhe burokratike mund të fillojnë shpejt, por nisja e një linje pilote do të kërkojë zakonisht 18–24 muaj, ndërsa prodhimi i plotë i disa pjesëve mund të zgjasë dy vjet ose më shumë.

Raste të mëparshme tregojnë se prodhimi i Patriotëve me licencë është i mundur, por i ngadalshëm: Japonia ka montuar PAC-3 nën licencë dhe gjermanët po ndërtojnë kapacitete për GEM-T. Për Ukrainën vjen një sfidë shtesë: objektet prodhuese do të jenë synime prioritarë në rast sulmesh ruse, prandaj duhet parashikuar vendosja e kapaciteteve në ambiente të mbrojtura, madje nën tokë ose brenda sheltereve të fortifikuara.

Në përmbledhje, një licencë amerikane do të përbëjë një hap strategjik të rëndësishëm për ndërtimin e aftësive kombëtare dhe zvogëlimin e varësisë nga rezervat e aleatëve, por nuk do të zgjidhë menjëherë mungesën e sistemeve ajrore mbrojtëse në terren; kjo vlerësim mbetet i rëndësishëm, sipas Associated Press.