Mbi 50 incidente jotradicionale sigurie në Evropën Lindore dhe Qendrore që nga tetori, sipas studiuesve të Universitetit Corvinus
Frigoriferë supermarketesh të nxehur në 50 gradë nga hakerët, anije drithi të shkatërruara nga dronët në Detin e Zi dhe mungesa uji në Pellgun Karpati që rrezikojnë turizmin, bujqësinë dhe furnizimin me energji elektrike: incidente të tilla, të shkaktuara me metoda jashtë luftës klasike, janë bërë më të shpeshta muajt e fundit, siç njofton Euronews.
Studiues të Grupit të Kërkimit për Sigurinë Globale, pjesë e Institutit të Studimeve Globale në Universitetin Corvinus të Budapestit, kanë regjistruar më shumë se 50 të ashtuquajtura sfida jotradicionale sigurie në Evropën Qendrore dhe Lindore që nga tetori. Baza e të dhënave është e hapur për publikun në faqen Geo-Polemic në Substack dhe krijuesit e saj thonë se do ta përditësojnë rregullisht.
Drejtuesi i grupit, Péter Marton, i tha Euronews se rajoni po goditet njëkohësisht nga efektet e ndryshimeve klimatike dhe nga lufta në Ukrainë. “Nuk do të thosha se ky rajon domosdoshmërisht veçohet shumë nga fusha në ndonjë mënyrë, por është i rëndësishëm nga ky këndvështrim për shkak të cenueshmërive të tij specifike”, tha Marton, duke përmendur sfidat demografike, infrastrukturën kritike që po plaket dhe një varësi energjetike të konsiderueshme në krahasim me rajonet e tjera.
Marton, profesor i asociuar në Corvinus, tha se aktorët shtetërorë ishin përgjegjës për më shumë se gjysmën e incidenteve të mbledhura nga ekipi. “Duke përdorur mjete ushtarake, edhe në një mënyrë që mohohet plotësisht, mund t’u shkaktohet dëm të tjerëve me metoda jokonvencionale”, tha ai, duke përmendur Detin e Zi, ku anije janë dëmtuar dhe fundosur. “Është veçanërisht e trishtë të shohësh dërgesa të konsiderueshme drithi që humbasin, kur gjendja e furnizimit global me ushqim nuk është aspak qetësuese. Vetëm dje një dërgesë prej 3.000 tonësh metrikë drithë u humb me një anije në ujërat territoriale bullgare.” Sipas raportimit, Franca, për shembull, ka akuzuar Iranin për sulmin kibernetik ndaj sistemeve të saj të ftohjes në supermarkete, ndërsa lufta hibride e Rusisë zë vend të madh në lajme, por nuk është shteti i vetëm aktiv në Evropë.
Edhe aktorët joshtetërorë luajnë një rol të madh, sipas Marton: krimi i organizuar dhe terrorizmi hyjnë gjithashtu nën ombrellën e sigurisë jotradicionale, ashtu si kërcënimi i ndryshimeve klimatike dhe i varësisë nga importet e energjisë, që u bë i lehtë për t’u njohur pas verës së vitit 2026 — në verë, niveli i ujit të Liqenit Velence në Hungari ra në nivel rekord të ulët. Studiuesit planifikojnë ta zgjerojnë dhe ta përditësojnë rregullisht bazën e të dhënave dhe të nxjerrin përfundime nga të dhënat pas disa muajsh, me shpresën se vendimmarrësit do t’i përdorin gjetjet për t’u mbrojtur më me efektivitet nga kërcënimet jotradicionale, ose të paktën për t’i kuptuar ato më mirë.



Komentet
Bëhu i pari që komenton!
Lini një Koment të Ri
Për t'u përgjigjur një komenti specifik, kliko butonin 💬 Përgjigju poshtë atij komenti.