Media evropiane: Flotilja për Gazën lidh protestën shqiptare kundër projekteve në Sazan dhe Zvërnec me kauzat e tjera të Mesdheut

Protesta që prej muajsh zhvillohet në Shqipëri kundër projekteve turistike në Sazan dhe në zonën e mbrojtur të Zvërnecit po merr një dimension gjithnjë e më ndërkombëtar. Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT) i ka kushtuar më 31 gusht 2026 një reportazh të zgjeruar udhëtimit të tre anijeve të Global Sumud Flotilla nga Italia drejt Vlorës, duke e paraqitur këtë lëvizje si një përpjekje për të lidhur protestën shqiptare me kauzën palestineze dhe me debatet më të gjera për tokën, investimet e mëdha dhe kontrollin e brigjeve të Mesdheut.

Tre anijet mbërritën në Vlorë më 21 gusht, pasi kaluan Adriatikun të shoqëruara nga dhjetëra aktivistë shqiptarë të diasporës, italianë dhe palestinezë. Disa prej mjeteve lundruese kishin marrë pjesë më parë në misionet e flotiljes drejt Gazës.

Sipas reportazhit, organizatorët nuk e konsideruan udhëtimin drejt Shqipërisë thjesht një aksion simbolik solidariteti. Synimi ishte të ndërtohej një lidhje mes dy lëvizjeve që, megjithëse zhvillohen në rrethana krejt të ndryshme, sipas aktivistëve kanë një pikë të përbashkët: debatin mbi kontrollin e territorit dhe mbi të drejtën e komuniteteve lokale për të vendosur për të ardhmen e tokës së tyre.

Në Shqipëri, protesta e njohur tashmë edhe ndërkombëtarisht si “Flamingo Revolution” nisi si reagim ndaj projekteve turistike të planifikuara në ishullin e Sazanit dhe në zonën e mbrojtur të Zvërnecit. Në qendër të kundërshtimeve ka qenë veçanërisht projekti i lidhur me kompaninë e Jared Kushner, dhëndrit të presidentit amerikan Donald Trump.

OBCT shkruan se udhëtimi i flotiljes synonte të tregonte se Mesdheu nuk është vetëm një hapësirë gjeografike apo turistike, por edhe një territor ku përplasen interesa ekonomike, politika migracioni, projekte energjetike, investime të mëdha dhe çështje të kontrollit të territorit.

Një element veçanërisht simbolik i udhëtimit ishte drejtimi i tij.

Më 8 gusht 1991, anija “Vlora” mbërriti në Bari me rreth 20 mijë shqiptarë që largoheshin nga vendi. Tridhjetë e pesë vjet më vonë, aktivistë të diasporës shqiptare kaluan të njëjtin det në drejtimin e kundërt, nga Italia drejt Shqipërisë.

Mes pjesëmarrësve ishte Klea Meksi, prindërit e së cilës kishin mbërritur në Itali pikërisht me anijen “Vlora” në vitin 1991. Ajo është rritur në Bari mes gjuhës dhe kulturës shqiptare dhe italiane dhe këtë herë mori rrugën e kundërt drejt vendit të origjinës së familjes së saj.

Meksi tha për OBCT se flotilja nuk kishte ardhur në Shqipëri për të drejtuar protestën, por për t’iu bashkuar asaj dhe për t’i dhënë një shtrirje më të madhe ndërkombëtare.

Në udhëtim mori pjesë edhe Detjon Begaj, një shqiptar i diasporës me origjinë nga zona e Vlorës. Ai ka qenë i përfshirë më parë në protestat në Shqipëri dhe në aktivitetet kundër ndërtimeve në Zvërnec, ndërsa në Bolonjë kishte ndihmuar në organizimin e një proteste të diasporës ku, sipas reportazhit, morën pjesë rreth 700 persona.

Flotiljes iu bashkua edhe aktivisti palestinez Yazan Eissa, i cili e interpreton lidhjen mes dy kauzave përmes debatit mbi tokën dhe kontrollin e territorit. Ai i tha medias evropiane se e sheh zhvillimin e projekteve të mëdha turistike në zonat shqiptare të Sazanit dhe Zvërnecit si pjesë të një modeli më të gjerë ku interesat ekonomike mund të përplasen me komunitetet lokale.

Vetë reportazhi nuk i paraqet këto krahasime si një barazim mes situatës në Shqipëri dhe asaj në Gaza. Përkundrazi, thekson se historitë dhe përmasat e konflikteve janë të ndryshme, por se aktivistët kërkojnë të ndërtojnë solidaritet mbi tema të përbashkëta si toka, zhvillimi ekonomik dhe roli i komuniteteve në vendimmarrje.

Jo të gjithë në Shqipëri e kanë pritur pozitivisht këtë bashkim të kauzave. Aktivistët e intervistuar pranojnë se në Tiranë ka pasur reagime të përziera dhe se një pjesë e njerëzve kanë argumentuar se protesta shqiptare duhet të mbetet e përqendruar vetëm te çështjet e brendshme të vendit.

Pikërisht kjo e bën reportazhin interesant edhe politikisht. Protesta shqiptare, e cila filloi nga një konflikt konkret për zhvillimin turistik dhe zonat e mbrojtura, po fillon të interpretohet jashtë vendit si pjesë e një debati më të gjerë mbi modelin e zhvillimit në brigjet e Mesdheut.

Edhe gazeta greke To Vima kishte raportuar më 21 gusht nisjen e tre anijeve nga Brindisi drejt Shqipërisë, duke e përshkruar udhëtimin si një aksion solidariteti me “Flamingo Revolution” dhe me kundërshtimin ndaj privatizimit të tokave publike dhe zonave të mbrojtura përreth Vlorës.

Në këtë mënyrë, protesta që nisi në Shqipëri po del gradualisht jashtë kufijve të vendit. Nga demonstratat e diasporës shqiptare në Itali te mbërritja e aktivistëve ndërkombëtarë në Vlorë, debati mbi Sazanin dhe Zvërnecin po fiton një audiencë që nuk kufizohet më vetëm te politika shqiptare.

Reportazhi i OBCT-së e formulon këtë zhvillim si një përpjekje për ta parë Mesdheun si një hapësirë të përbashkët politike, ku çështjet e pronësisë së tokës, investimeve të mëdha, migracionit dhe kontrollit të brigjeve lidhen gjithnjë e më shumë me njëra-tjetrën.

Për protestën shqiptare, kjo ka një rëndësi të drejtpërdrejtë: ajo po bëhet objekt jo vetëm i kronikës ndërkombëtare, por edhe i analizave që përpiqen ta vendosin atë në kontekstin e lëvizjeve qytetare më të gjera në Evropë dhe Mesdhe.

Lexo reportazhin e plotë në Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa

Lexo raportimin e To Vima për flotiljen drejt Shqipërisë