OJQ-të: Frenimi i gjuhës së urrejtjes është detyrim evropian i Malit të Zi

Organizatat joqeveritare dhe aktivistet qytetare i dërguan sot Delegacionit të Bashkimit Evropian në Mal të Zi një pasqyrë të rasteve të lavdërimit të kriminelëve të luftës gjatë 2025 dhe 2026, siç njofton Portal ETV më 12 nëntor 2026, duke kërkuar që kjo dukuri të dënohet dhe të frenohet nga prokuroria e gjykatat. Në letër paralajmërohet se Komisioni Evropian, në Raportin e këtij viti për Malin e Zi, nuk përmendi lavdërimin e shpeshtë të kriminelëve të luftës, mohimin e vendimeve të gjykatave ndërkombëtare dhe gjuhën e urrejtjes në jetën politike, dhe mungoi edhe përgjegjësia e funksionarëve shtetërorë që kontribuojnë në përhapjen e intolerancës.

Komisioni, sipas nënshkruesve, me të drejtë vlerësoi se gjuha e urrejtjes dhe diskriminimi mbeten probleme serioze, veçanërisht për romët dhe egjiptianët, pjesëtarët e komuniteteve pakicë, personat me aftësi të kufizuara dhe personat LGBTIQ+, por mungoi dënimi i lavdërimit të kriminelëve të luftës, megjithëse Komisioni Evropian në gusht porositi se kjo nuk ka vend në vendet kandidate për anëtarësim. Parlamenti Evropian, prej vitesh, paralajmëron për revizionizëm historik, lavdërim të kriminelëve të luftës dhe mohim të krimeve të luftës në Mal të Zi.

Veçanërisht shqetëson, thuhet në letër, lavdërimi i Ratko Mlladiqit, i dënuar përfundimisht për gjenocid në Srebrenicë, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Emri i tij u brohorit në ndeshje sportive në Zetë dhe Kotorr dhe në një ngjarje publike në Tivar këtë vit, ndërsa Prokuroria Shtetërore nuk njoftoi se dikush u procedua për këtë. Një tolerim i tillë, paralajmërojnë organizatat, nxit përsëritjen e dukurisë.

Disa politikanë dhe funksionarë, sipas letrës, mohojnë ose kundërshtojnë vendimet e gjykatave ndërkombëtare, ndërsa disa funksionarë publikë morën pjesë në varrimin e Mlladiqit, i dërguan ngushëllime familjes dhe e nderuan publikisht. Qeveria, ndërkohë, emëroi ministër një person që mohoi publikisht gjenocidin në Srebrenicë dhe shfaqi gjuhë urrejtjeje ndaj personave LGBTIQ+. Komisioni Evropian ngushëllimin e kryetarit të Kuvendit dërguar djalit të Mlladiqit e përmendi dy herë në raport, por vetëm si shkak tensionesh politike në parlament, pa vlerësuar vetë veprimin.

Raporti nuk përmend as monumentin e ngritur paligjshëm të komandantit çetnik Pavle Gjurishiq: më shumë se një vit pas ngritjes së tij, vendimi gjyqësor për sekuestrimin e përkohshëm nuk është zbatuar dhe nuk dihet ku ndodhet monumenti, organizatorët dhe financuesit nuk janë identifikuar, ndërsa i vetmi i akuzuar, pronari i parcelës, u lirua në shkallë të parë. Masat përfundimtare për Kapitullin 23 kërkojnë frenim efektiv të diskriminimit, racizmit, ksenofobisë dhe krimeve të urrejtjes, përfshirë gjuhën e urrejtjes, dhe detyrimet, theksojnë nënshkruesit, nuk përmbushen me miratim ligjesh e strategjish, por me zbatim të qëndrueshëm.

Gjuha e urrejtjes, kujtojnë ata, i parapriu luftërave të viteve ’90, kur prokurorët nuk e proceduan, dhe ato gabime nuk duhet të përsëriten. Bashkimi Evropian është projekt paqeje dhe, sa zgjasin negociatat, ka mundësinë të këmbëngulë që Mali i Zi ta frenojë vendosmërisht gjuhën e urrejtjes në të gjitha nivelet. Letra nënshkruhet nga Akcija za ljudska prava (HRA), Antifashistët e Cetinjës, Asocijacija Spektra, Qendra për Arsimim Qytetar (CGO), Qendra për Gazetari Hulumtuese e Malit të Zi (CIN CG), Qendra për të Drejtat e Grave, ANIMA, Komiteti Malazez i Juristëve për të Drejtat e Njeriut, Qendra PEN Malazeze, Shoqata Filologjike Malazeze, Juventas, Prima, Shoqata “Štrpci – kundër harresës” dhe aktivistet Dina Bajramspahiq, Jovana Maroviq dhe Paula Petriçeviq.