Plani i ri: 610 km autostrada e rrugë të shpejta me 11 miliardë euro në Mal të Zi deri në 2038

Ndërtimi i 610 kilometrave të mbetura të rrjetit të autostradave dhe rrugëve të shpejta përmes Malit të Zi do të kushtojë rreth 11 miliardë euro, pothuajse një herë e gjysmë prodhimi i brendshëm bruto aktual prej 8.2 miliardë eurosh, dhe të gjitha seksionet mund të përfundojnë deri në vitet 2037–2038, thuhet ndër të tjera në Shqyrtimin e projekteve të rrjetit të autostradave dhe rrugëve të shpejta, të publikuar së bashku me thirrjen për kompanitë amerikane për pjesëmarrje në ndërtimin e seksioneve të autostradës Adriatiko-Joniane, sipas Vijesti.

Deri në zgjedhjet parlamentare dhe lokale të planifikuara për në qershor të vitit të ardhshëm, në ndërtim mund të jenë tri seksione: Mateševo–Andrijevica, ku punimet përgatitore nisën në qershor, Markovići–Budva, ku pëlqimi për punimet përgatitore u dha javën e kaluar, dhe Smokovac–Tološi, ku po përfundon procedura për zgjedhjen e kontraktuesit. Projekti bie ndesh me optimizmin e kryeministrit Milojko Spajić nga dhjetori 2023, i cili thoshte se Mali i Zi deri në fund të 2030 do të përfundonte ndërtimin e dy autostradave dhe katër rrugëve të shpejta — dokumenti i ri e shtyn afatin shtatë deri në tetë vjet më tej, ndërsa llogaritja e atëhershme ishte rreth 9 miliardë euro me çmimet e kohës.

Sipas kontratave të nënshkruara, seksioni i radhës që duhet të përfundojë është krahu i rrugës së shpejtë Markovići–Lastva Grbaljska (anashkalimi i Budvës), 8 kilometra, që po ndërtohet nga konsorciumi “Briv”, “Herc gradnja”, “Hering”, “IPSA Institut” dhe “Shadong”, me afat qershor 2030 dhe kosto 197 milionë euro pa TVSH, 237 milionë me TVSH. Në vitin 2031 Mali i Zi duhet të marrë seksionin e ri të autostradës Mateševo–Andrijevica, për të cilin në shkurt u nënshkrua kontrata e projektimit dhe ndërtimit me konsorciumin kinez të udhëhequr nga “Power Construction Corporation of China”: 22 kilometra për 694 milionë euro, afat pesë vjet, pra hapja në shkurt 2031, me 200 milionë euro kredi nga BERZH-i, 150 milionë euro grante të BE-së dhe pjesën tjetër nga buxheti i Malit të Zi.

Në vitin 2028 pritet të përfundojë projekti kryesor, pra të shpallen tenderat e ndërtimit, për nëntë seksione, mes tyre Andrijevica–Crnča (28 km, 585 milionë euro), Tološi–Virpazar (41 km, 850 milionë euro) dhe Virpazar–Zaljevo pranë Tivarit (23 km, 700 milionë euro), si dhe tri seksione të autostradës Adriatiko-Joniane — Gradac–Čevo (19 km, 380 milionë euro), Čevo–Krivošije (16 km, 320 milionë euro) dhe Krivošije–Grahovo (10.5 km, 210 milionë euro) — për të cilat janë të interesuara kompanitë amerikane mbi bazën e marrëveshjes ndërshtetërore, ku gjashtë kompani e konsorciume kanë shprehur interes në paratender. Në 2029 planifikohet projekti kryesor dhe fillimi i mundshëm i punimeve nga Zaljevo në Tivar deri në Sukobinë afër Ulqinit në kufi me Shqipërinë (23 km, 420 milionë euro), ndërsa seksionet e fundit — Žabljak–Pljevlja (38 km, 535 milionë euro) dhe Andrijevica–kufiri me Kosovën (27 km, 480 milionë euro), me nisje punimesh në 2032 — mund të përfundojnë në 2037 apo 2038.

Mali i Zi deri më tani ka një seksion autostrade të ndërtuar prej 42 kilometrash nga Podgorica në Mateševo, në përdorim zyrtar nga 13 korriku 2022, që me punimet bazë e plotësuese kushtoi 900 milionë euro. Për seksionin Smokovac–Tološi (10.5 km) është publikuar tenderi për projektin kryesor dhe ndërtimin sipas rregullave të BERZH-it; nëse nuk ka ankesa, kontraktuesi mund të dihet brenda një muaji, me projektimin dhe punimet përgatitore vitin e ardhshëm dhe përfundimin në 2031.