Pse Grenlanda është e rëndësishme strategjikisht dhe përse e kërkon Trumpi

Grenlanda, ishulli më i madh në botë, ndodhet kryesisht mbi Rrethin Arktik dhe rreth 80% e territorit të saj është i mbuluar nga akulli. Me rreth 56,000 banorë, shumica Inuit, ajo është territor vetqeverisës i Danimarkës dhe gjatë dekadave të fundit ka hyrë në qendër të diskutimeve gjeopolitike për shkak të vendndodhjes së saj dhe burimeve natyrore.

Sipas Associated Press, interesat amerikane për Grenlandën lidhen me pozicionin e saj strategjik në hyrjet veriore drejt Amerikës së Veriut, ndryshimet klimatike që hapin rrugë të reja tregtare dhe rivalitetin në rritje me Rusinë dhe Kinën për akses në burimet e Arktikut. Presidenti Donald Trump ka përmendur nevojën për kontroll mbi ishullin për të forcuar sigurinë, ndërsa më parë nuk e kishte përjashtuar mundësinë e përdorimit të forcës, megjithëse më vonë deklaroi se opsionet ushtarake ishin hequr nga tavolina.

Shtetet e Bashkuara tashmë kanë prezencë ushtarake në Grenlandë me bazën e hapësirës në Pituffik, e cila mbështet paralajmërimin e raketave, mbrojtjen e tyre dhe vëzhgimin hapësinor. Ishulli përfshihet edhe në zonën e njohur si GIUK (Grenlandë, Islandë, Mbretëria e Bashkuar), që rëndom përdoret nga NATO për të monitoruar lëvizjet detare nga lindja. Ekspertët danezë të mbrojtjes tërheqin vëmendjen se një ndryshim formal i suverenitetit nuk do t’i shtonte Uashingtonit avantazhe të reja të mëdha, pasi bashkëpunimi ushtarak dhe qasja strategjike janë tashmë të zhvilluara.

Një tjetër faktor që rrit interesin ndërkombëtar është prania e mineraleve të rralla të nevojshme për teknologjitë moderne, përfshirë bateritë dhe elektronikën. Ekstraktimi i këtyre burimeve është i vështirë për shkak të klimës së ashpër dhe kufizimeve të rrepta mjedisore, por perspektiva ekonomike ka nxitur investime dhe konkurrencë diplomatike nga Perëndimi për të zvogëluar varësinë nga Kina në këtë treg.

Qeveria daneze ka refuzuar përpjekjet për aneksim dhe ka rikujtuar se vendimet për të ardhmen e Grenlandës do t’i përkasin banorëve të saj; po ashtu, parlamenti danez ka miratuar rregulla që zgjerojnë bashkëpunimin ushtarak me SHBA-në, por edhe mundësinë për të ndërprerë marrëveshjet nëse tentoheshin veprime të njëanshme. Raporton Associated Press se, për shkak të kombinimit të faktorëve ushtarakë, ekonomikë dhe klimatikë, interesat e fuqive të mëdha e kanë ngritur Grenlandën në një vend kyç të politikës globale.