Sauerbraten gjerman — mishi i viçit i marinuar në uthull e verë, i zier ngadalë me salcë të ëmbël-thartë

Sauerbraten është rostoja tradicionale gjermane e mishit të marinuar, e lidhur sidomos me krahinën e Rinlandit rreth Këlnit dhe Dyseldorfit, siç përshkruhet në Wikipedia. Emri vjen nga gjermanishtja: sauer do të thotë i thartë dhe Braten do të thotë rosto. Sekreti i saj është durimi — një copë e fortë mishi viçi marinohet për tri deri në pesë ditë në uthull vere, verë të kuqe, perime dhe erëza, marinadë që e zbut dhe i jep shijen karakteristike ëmbël-thartë. Pas zierjes së ngadaltë, lëngu i gatimit kthehet në një salcë të errët e të shkëlqyeshme, që në Rinland trashet tradicionalisht me biskota xhenxhefili të thërrmuara dhe ëmbëlsohet lehtë me rrush të thatë. Shërbehet pothuajse gjithmonë me knödel patatesh ose spätzle dhe me lakër të kuqe të zier me mollë.

### Përbërësit (për 6 porcione)

Për mishin dhe marinadën:
– 1,5 kg mish viçi për rosto (shpatull ose pjesë e rrumbullakët e kofshës), në një copë të vetme
– 500 ml uthull vere të kuqe
– 500 ml verë e kuqe e thatë (ose ujë shtesë)
– 500 ml ujë
– 2 qepë të mëdha, të prera në feta
– 2 karota, të prera në copa
– 2 degë selino, të prera në copa
– 2 gjethe dafine
– 8 kokrra piper të zi
– 6 karafila të plotë
– 6 kokrra dëllinje, të shtypura lehtë (sipas dëshirës)
– 1 lugë çaji fara mustarde
– 1 lugë gjelle sheqer
– 2 lugë çaji kripë

Për gatimin dhe salcën:
– 2 lugë gjelle vaj bimor
– 500 ml lëng mishi viçi, sipas nevojës
– 6–8 biskota xhenxhefili, të thërrmuara imët (për trashjen tradicionale të salcës)
– 50 g rrush të thatë (sipas dëshirës)
– 1–2 lugë gjelle sheqer kaf, sipas shijes
– Kripë dhe piper i zi i sapobluar

### Hapat e përgatitjes

1. Përgatit marinadën: Në një tenxhere joreaktive përziej uthullën, verën, ujin, qepët, karotat, selinonë, dafinën, piperin, karafilat, dëllinjën, farat e mustardës, sheqerin dhe kripën. Vëri të vlojnë dhe ziej 5 minuta në zjarr të ulët, pastaj hiqe nga zjarri dhe lëre marinadën të ftohet plotësisht.
2. Marino mishin: Vendose mishin në një enë qelqi ose qeramike të thellë dhe hidh sipër marinadën e ftohtë me gjithë perimet, që mishi të mbulohet sa më shumë. Mbulojë enën dhe lëre në frigorifer 3–5 ditë, duke e kthyer mishin një herë në ditë.
3. Thaje dhe kulloje: Nxirre mishin nga marinada dhe thaje mirë me letër kuzhine — ky hap është kyç për një skuqje të mirë. Kulloje marinadën dhe ruaje veçmas lëngun e veçmas perimet.
4. Skuq mishin: Ngroh vajin në një tenxhere të rëndë me kapak në zjarr mesatar-të lartë. Kripos e piperos mishin dhe skuqe nga të gjitha anët, rreth 8–10 minuta gjithsej, derisa të marrë kore të errët. Hiqe dhe lëre mënjanë.
5. Kaurdis perimet: Në të njëjtën tenxhere hidh perimet e marinadës së kulluar dhe kaurdisi 5–7 minuta, derisa të zbuten e të marrin pak ngjyrë.
6. Zieje ngadalë: Ktheje mishin në tenxhere dhe shto marinadën e ruajtur, sa lëngu të arrijë rreth dy të tretat e mishit; nëse nuk mjafton, plotëso me lëng mishi. Sapo të marrë një valë të lehtë, ul zjarrin në minimum, mbuloje dhe zieje 3–3 orë e gjysmë, duke e kthyer herë pas here, derisa mishi të bëhet shumë i butë e të çahet me pirun.
7. Bëj salcën: Nxirre mishin dhe mbaje të ngrohtë, të mbështjellë. Kulloje lëngun e gatimit, ktheje në tenxhere dhe vëre të vlojë. Përziej biskotat e xhenxhefilit të thërrmuara dhe rrushin e thatë (nëse e përdor) dhe zieje rreth 5 minuta, derisa salca të trashet e të bëhet e shkëlqyeshme. Provoje dhe balanco ëmbël-thartën me sheqerin kaf, kripën dhe piperin.
8. Shërbeje: Lëre mishin të pushojë 10 minuta, pastaj preje në feta të trasha përkundrejt fibrave. Renditi fetat në pjatë, derdh mbi to salcën e nxehtë me bollëk dhe shërbeje menjëherë me knödel patatesh ose spätzle dhe lakër të kuqe të zier me mollë.

Koha e përgatitjes: 30 minuta, plus 3–5 ditë marinim | Koha e gatimit: 3–3 orë e gjysmë | Porcione: 6