SHBA kërkon raport për lidhjet ushtarake të Serbisë me Rusinë dhe Kinën, projektligji përfshin edhe Shqipërinë

Kongresi amerikan synon të detyrojë administratën e SHBA-së të raportojë mbi armatimet, stërvitjet ushtarake dhe bashkëpunimin e inteligjencës në Ballkanin Perëndimor që nga viti 2012. Në fokus është edhe Qendra Humanitare Ruse në Nish, për të cilën kërkohet vlerësim mbi ndikimin dhe koordinimin e mundshëm me shërbimet ruse të inteligjencës.

Një projektligj i paraqitur në Kongresin e Shteteve të Bashkuara kërkon një analizë të detajuar të bashkëpunimit ushtarak dhe të sigurisë së vendeve të Ballkanit Perëndimor me Rusinë, Kinën, SHBA-në dhe NATO-n.

Nisma, e titulluar Balkans Security Cooperation Act dhe e regjistruar si H.R. 10748, u paraqit më 5 tetor 2026 nga kongresmeni demokrat Ritchie Torres dhe republikani Joe Wilson, përpara se t’i referohej Komisionit për Punët e Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve.

Projektligji parashikon që Sekretari amerikan i Mbrojtjes, me miratimin e Sekretarit të Shtetit, t’u dorëzojë komisioneve përkatëse të Kongresit një raport mbi marrëdhëniet e sigurisë të secilit prej vendeve të rajonit.

Serbia dhe lidhjet me Rusinë, në fokus të veçantë

Një nga pikat më të rëndësishme të projektligjit lidhet me bashkëpunimin e Serbisë me Federatën Ruse.

Dokumenti kërkon një inventar të sistemeve të armëve, pajisjeve dhe teknologjive ushtarake ruse me vlerë të paktën 1 milion dollarë, të furnizuara ose të blera nga vendet e rajonit që nga viti 2012.

Raporti duhet të përfshijë gjithashtu pjesëmarrjen e forcave të sigurisë në stërvitje me Rusinë, marrëveshjet e bashkëpunimit ushtarak dhe një vlerësim të marrëdhënieve të inteligjencës.

Administrata amerikane duhet të analizojë edhe ndikimin e këtyre marrëdhënieve mbi interesat e sigurisë së SHBA-së, NATO-s dhe vendeve fqinje.

Qendra Ruse në Nish, kërkohet vlerësim për lidhjet e mundshme me inteligjencën

Një dispozitë e veçantë i kushtohet Qendrës Humanitare Ruso-Serbe në Nish të Serbisë.

Projektligji kërkon vlerësimin e aktivitetit të kësaj strukture dhe të çdo ndikimi apo koordinimi të mundshëm me agjencitë ruse të inteligjencës.

Teksti nuk konstaton se qendra është përdorur për spiunazh dhe nuk paraqet prova për veprimtari të paligjshme. Ai kërkon që çështja të shqyrtohet në kuadër të raportit të përgjithshëm mbi sigurinë në Ballkanin Perëndimor.

Edhe Kina në lupën e Uashingtonit

Projektligji nuk kufizohet vetëm te Rusia. Një pjesë e rëndësishme e tij i kushtohet bashkëpunimit ushtarak dhe të sigurisë me Kinën.

Raporti duhet të evidentojë pajisjet ushtarake kineze me vlerë të paktën 1 milion dollarë të blera ose të marra që nga viti 2012, stërvitjet e përbashkëta, marrëveshjet e sigurisë dhe bashkëpunimin e inteligjencës.

Për secilin vend, administrata amerikane duhet të vlerësojë ndikimin e këtyre marrëdhënieve mbi sigurinë e SHBA-së, NATO-s dhe rajonit.

Shqipëria dhe Kosova, pjesë e tetë vendeve të përfshira

Projektligji përfshin Shqipërinë, Kosovën, Serbinë, Bosnjë-Hercegovinën, Kroacinë, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Slloveninë.

Përveç marrëdhënieve me Rusinë dhe Kinën, dokumenti kërkon një vlerësim të bashkëpunimit ushtarak të secilit vend me Shtetet e Bashkuara dhe NATO-n.

Në këtë kuadër, duhet të evidentohen pajisjet ushtarake amerikane me vlerë të paktën 1 milion dollarë të furnizuara ose të blera që nga viti 2012, stërvitjet e përbashkëta, marrëveshjet dypalëshe dhe bashkëpunimi i inteligjencës.

Raporti duhet të trajtojë gjithashtu pjesëmarrjen në programin e NATO-s “Partneriteti për Paqe”, kur është e zbatueshme.

Kur pritet raporti?

Sipas tekstit të projektligjit, raporti duhet të dorëzohet brenda 180 ditëve nga hyrja në fuqi e ligjit.

Dokumenti parashikon që raporti të jetë i paklasifikuar, por të mund të shoqërohet me një aneks të klasifikuar.

H.R. 10748 është një projektligj dhe jo një ligj tashmë i miratuar. Prandaj, kërkesat e tij nuk duhen interpretuar si përfundime zyrtare të një hetimi apo si prova se ndonjë vend i rajonit ka kryer veprimtari të paligjshme.