A mund t’i ndalojë SHBA linjat ajrore iraniane në mbarë botën dhe çfarë do të thotë kjo?

Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, paralajmëroi se nga 23 shtatori kompanitë që u ofrojnë shërbime linjave iraniane mund të përballen me sanksione.

Masa pritet të rëndojë më tej sektorin ajror dhe udhëtimet e miliona iranianëve.

Shtetet e Bashkuara pritet të rrisin presionin ndaj sektorit ajror të Iranit, duke paralajmëruar se nga 23 shtatori kompanitë që mbështesin operacionet e linjave ajrore iraniane mund të përballen me sanksione amerikane.

Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, deklaroi se masat nuk do të kufizohen vetëm te kompanitë ajrore, por do të prekin edhe zinxhirin e shërbimeve që u mundëson atyre të operojnë ndërkombëtarisht.

Sipas tij, kompanitë që furnizojnë avionët me karburant, ofrojnë shërbime uljeje, shërbime në tokë apo shesin bileta për këto kompani mund të rrezikojnë përjashtimin nga sistemi financiar amerikan dhe përdorimi i dollarit.

Të gjitha 27 kompanitë iraniane nën sanksione

Sipas materialit, më 8 shtator SHBA sanksionoi të gjitha 27 kompanitë ajrore iraniane, duke i akuzuar se përdoren nga regjimi iranian për transportin e armëve, personelit dhe ngarkesave të paligjshme.

Ndër kompanitë kryesore që operojnë jashtë Iranit janë Mahan Air, Iran Air dhe Qeshm Air.

Mahan Air, e cila ka rrjetin më të gjerë ndërkombëtar të fluturimeve mes kompanive iraniane, ka pezulluar disa linja drejt Stambollit, Ankarasë dhe Muskatit pas sanksioneve amerikane ndaj kompanive të huaja që mbështesin sektorin ajror iranian.

Iran Air, kompania kombëtare e Iranit, ka reduktuar ndjeshëm rrjetin e saj ndërkombëtar.

Sipas të dhënave të cituara në material, aktualisht ajo operon vetëm disa destinacione ndërkombëtare, kryesisht në Irak dhe Turqi.

Miliona udhëtarë mund të preken

Në vitin 2025, sipas Organizatës së Aviacionit Civil të Iranit, rreth 46.2 milionë pasagjerë udhëtuan drejt dhe nga Irani, ndërsa 11.2 milionë prej tyre kryen udhëtime ndërkombëtare.

Sanksionet e reja mund të prekin veçanërisht aeroportet që presin fluturime iraniane, përfshirë Stambollin, Bagdadin, Nexhefin, Dubain, New Delhin, Lahoren, Pekinin, Shangain, Guangzhou-n, Shenzhenin dhe Phuket-in.

Ekspertët paralajmërojnë se pasojat mund të shtrihen edhe te kompanitë e karburantit, shërbimeve tokësore dhe infrastrukturës së shitjes së biletave.

Kina dhe Rusia pritet të kundërshtojnë masat

Një nga pikëpyetjet kryesore është nëse shtetet e tjera do t’u binden kërkesave amerikane.

Analistët e cituar nga Al Jazeera vlerësojnë se Kina dhe Rusia mund të kundërshtojnë presionin amerikan, ndërsa edhe Pakistani dhe Turqia mund të kenë rezerva për shkak të lidhjeve tregtare dhe të transportit me Iranin.

Pekini i ka cilësuar masat amerikane si “të paligjshme”, duke argumentuar se kundërshton sanksionet e njëanshme që nuk bazohen në të drejtën ndërkombëtare apo në autorizimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Rritje e kostove dhe vështirësi për udhëtarët

Ekspertët paralajmërojnë se kufizimet mund të sjellin rritje të çmimeve të biletave dhe vështirësi të mëtejshme për udhëtarët iranianë.

Sipas një ekonomisti iraniano-amerikan të cituar në material, çmimet e udhëtimit tashmë janë rritur ndjeshëm dhe në disa raste rritja ka arritur deri në 100%.

Nëse linjat iraniane nuk mund të operojnë normalisht, udhëtarët mund të detyrohen të përdorin kompani të huaja ose të udhëtojnë fillimisht drejt vendeve fqinje si Turqia, Iraku, Armenia apo Pakistani, për të vazhduar më pas udhëtimin drejt destinacionit të tyre.

Për kompanitë iraniane, situata mund të komplikojë edhe më tej mirëmbajtjen e flotës. Avionët e tyre janë kryesisht të vjetër dhe kufizimet ndaj furnizimit me pjesë dhe shërbimeve teknike mund të reduktojnë më tej numrin e avionëve në operim.

Sipas analistëve, në rast të zbatimit të plotë të masave, një pjesë e konsiderueshme e flotës iraniane mund të mbetet jashtë operimit.

Masat janë pjesë e fushatës së administratës amerikane për të rritur presionin ekonomik ndaj Teheranit dhe për të kufizuar burimet dhe aktivitetet që Uashingtoni i konsideron në mbështetje të regjimit iranian.