Autoriteti i Dosjeve kujton regjisorin Viktor Stratobërdha i ndëshkuar nga diktatura komuniste

Historia e kineastit Viktor Stratobërdha (1925-2000), rruga krijuese e të cilit u ndërpre nga diktatura, u rikthye në vëmendje përmes dokumenteve arkivore, filmave dhe dëshmive të familjarëve.

Aktiviteti ishte pjesë e Klubit të Filmit “Mësojmë nga e kaluara”, organizuar nga Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit, në bashkëpunim me Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit.

Aktiviteti, me temë “Viktor Stratobërdha: filmi, dosja dhe kujtesa”, u zhvillua në kuadër të platformës edukative të AIDSSH-së “Mësojmë nga e kaluara 1944–1991”, duke sjellë për publikun historinë e një prej kineastëve të rinj të periudhës së diktaturës.

Klubin e Filmit e çeli anëtari i Autoritetit, Skënder Vrioni, i cili u shpreh se Stratobërdha ishte “kineasti me jetëgjatësinë më të shkurtër në historinë e kinemasë shqiptare”, duke e lidhur ndërprerjen e karrierës së tij me ndëshkimin për mendimin e lirë.

Stratobërdha, i pasionuar dhe i talentuar për kinematografinë, ishte asistent regjisor në filmin “Skënderbeu” dhe ishte shkolluar për kinematografi në ish-Bashkimin Sovjetik. Gjatë diktaturës ai u konsiderua “element antiparti”, u internua dhe u burgos.

Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit dëshmojnë për ndjekjen ndaj tij. Rreth 600 fletë dokumente janë administruar në dosjen e tij, ku në gjuhën operative të kohës ai trajtohej si “objekti Stratobërdha”. Sipas materialeve të paraqitura në aktivitet, ai refuzoi dy herë bashkëpunimin me organet e Sigurimit.

Në qendër të aktivitetit ishin edhe filmat e Stratobërdhës, të ruajtur në Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit, të cilët dëshmojnë për gjuhën e tij krijuese, të karakterizuar nga realizmi, humori dhe kritika.

Përmes dokumenteve arkivore, filmave, letërkëmbimeve, intervistave dhe kujtimeve të njerëzve që e njohën, aktiviteti synoi të rindërtojë figurën e Stratobërdhës jo vetëm përmes dosjes së Sigurimit, por edhe si artist dhe si njeri. Klubi ktheu jo vetëm kineastin, por edhe njeriun që, siç theksoi Skënder Vrioni, “nuk e tradhtoi veten”, duke i qëndruar deri në fund mendimit dhe fjalës së lirë.