BULLGARI – Zgjedhjet presidenciale në vënë në provë orientimin gjeopolitik të vendit

SOFJE, 23 tetor /ATSH – AA/ – Zgjedhjet e ardhshme presidenciale në Bullgari po shndërrohen në një provë për orientimin gjeopolitik të vendit, pasi shqetësimet në rritje për sigurinë në Detin e Zi, ndryshimet në politikat ndaj Ukrainës dhe pikëpyetjet mbi marrëdhëniet me Rusinë e kanë vendosur politikën e jashtme në qendër të fushatës.

Raundi i parë i votimit do të mbahet më 25 tetor, ndërsa balotazhi pritet të zhvillohet më 1 nëntor.

Gara është ngushtuar në thelb mes presidentes aktuale Iliana Jotova dhe ish-kryeministrit të përkohshëm Andrey Gyurov, i cili mbështetet nga partitë opozitare.

Jotova mbështetet nga partia Bullgaria Progresive e kryeministrit Rumen Radev, e cila siguroi shumicën absolute me 131 vende në parlamentin prej 240 anëtarësh në prill, duke i dhënë fund viteve të fragmentimit politik.

Duke folur për Anadolu, Stoyan Panov, studiues i lartë në Institutin për Analiza Globale me seli në Sofje, tha se zgjedhjet po zhvillohen në kushtet e disa sfidave të ndërlidhura, përfshirë presionet ekonomike, pasigurinë politike dhe paqëndrueshmërinë në rritje gjeopolitike në rajonin e Detit të Zi.

Ai i përshkroi politikën e jashtme dhe sigurinë si faktorët më të rëndësishëm që dallojnë dy kandidatët kryesorë.

“Gyurov është shumë i orientuar drejt euroatlantizmit, pro-BE-së dhe reformave, ndërsa Jotova mban një qëndrim mjaft të paqartë”, tha Panov.

Ai argumentoi se zgjedhjet do t’u ofrojnë votuesve mundësinë të zgjedhin mes qasjeve të ndryshme për pozicionimin ndërkombëtar të Bullgarisë, në një kohë kur zhvillimet rajonale të sigurisë po bëhen gjithnjë e më të vështira për t’u shpërfillur.

Panov tha se sulmet e fundit me dronë ndaj katër anijeve tregtare në zonat detare të Bullgarisë janë shndërruar në një çështje veçanërisht të rëndësishme në fushatën presidenciale.

Autoritetet bullgare fillimisht deklaruan se nuk kishte prova të mjaftueshme për të identifikuar palën përgjegjëse për sulmet.

Panov e përshkroi reagimin e qeverisë si shembull të asaj që ai e konsideron një qasje tepër të kujdesshme ndaj Moskës.

– Qasje të ndryshme ndaj Ukrainës

Që nga marrja e detyrës në maj, qeveria ka ndaluar dërgesat ushtarake për Ukrainën pas 13 paketave të ndihmës, është tërhequr nga Koalicioni i Vullnetshmëve në korrik dhe ka kundërshtuar paketën e 21-të të sanksioneve të BE-së kundër Rusisë.

Këto vendime kanë ngritur pikëpyetje nëse Sofja po kalon drejt një qasjeje më të kujdesshme në politikën e jashtme, pavarësisht anëtarësimit në NATO dhe BE.

Mariyan Sabev, analist i lartë i sigurisë në Qendrën për Studimin e Demokracisë me seli në Sofje, tha për Anadolu se anëtarësimi i Bullgarisë në të dyja organizatat është i konsoliduar dhe se asnjë president nuk mund t’i ndryshojë në mënyrë të njëanshme aleancat ndërkombëtare të vendit.

Megjithatë, ai tha se presidenti mund të ndikojë në mënyrën se sa konsekuente është Bullgaria në përmbushjen e angazhimeve të saj, veçanërisht kur ato sjellin kosto politike ose ekonomike.

Sipas Kushtetutës bullgare, qeveria drejton politikën e jashtme, ndërsa presidenti përfaqëson shtetin në arenën ndërkombëtare dhe ka përgjegjësi që lidhen me mbrojtjen dhe sigurinë kombëtare

Këto përgjegjësi i japin presidencës ndikim mbi mesazhet diplomatike, prioritetet e mbrojtjes dhe qëndrimin publik të vendit ndaj zhvillimeve ndërkombëtare.

Sabev tha se partneriteti i gjatë politik i Jotovës me Radevin e bën qasjen e saj veçanërisht të rëndësishme për të kuptuar orientimin më të gjerë gjeopolitik të qeverisë.

Sipas tij, megjithëse Jotova ka shërbyer më parë si deputete bullgare në Parlamentin Evropian, deklaratat dhe qëndrimet e saj lidhur me Rusinë kanë bërë që ajo ndonjëherë të perceptohet si euroskeptike.

Sabev iu referua përvojës së Gyurovit si kryeministër i përkohshëm, duke theksuar miratimin prej tij të një marrëveshjeje dypalëshe të sigurisë mes Bullgarisë dhe Ukrainës në mars.

Ai shtoi se Gyurov ka të ngjarë t’u japë më shumë rëndësi angazhimeve euroatlantike dhe bashkëpunimit me partnerët evropianë.

Pavarësisht rolit gjithnjë e më të madh të politikës së jashtme, zgjedhjet po ndikohen gjithashtu nga shqetësimet ekonomike të brendshme dhe pakënaqësia me institucionet politike.

Inflacioni, i cili në gusht kaloi 5,1 për qind, ka kontribuar gjithashtu në pakënaqësinë e publikut.

– Zgjedhjet pas një ndryshimi historik politik

Zgjedhjet presidenciale po zhvillohen gjithashtu pas një transformimi të madh të peizazhit politik të brendshëm të Bullgarisë.

Radev dha dorëheqjen nga posti i presidentit në janar për t’iu futur politikës partiake dhe më pas e udhëhoqi Bullgarinë Progresive drejt një fitoreje dërrmuese në zgjedhjet parlamentare të prillit.

Ish-zëvendëspresidentja e tij, Jotova, mori detyrën e presidentes dhe tani synon të sigurojë një mandat të plotë.

Megjithatë, analistët thonë se përqendrimi i pushtetit politik në një kamp të vetëm mund të ketë pasoja të rëndësishme për institucionet demokratike të vendit dhe vendimmarrjen në politikën e jashtme.

Panov tha se zgjedhjet do të vënë në provë nëse Bullgaria mund të ruajë një sistem funksional kontrollesh dhe balancash në rast se qeveria dhe presidenca kontrollohen nga e njëjta forcë politike.

“A është e mençur t’i vendosësh të gjitha vezët në një shportë?”, pyeti ai, duke iu referuar mundësisë që Bullgaria Progresive të kontrollojë si qeverinë, ashtu edhe presidencën.

Ai tha se disa votues mund të preferojnë një ndarje të pushtetit politik për të garantuar që presidenti të veprojë në mënyrë të pavarur dhe të shqyrtojë vendimet e qeverisë..