Çfarë ishte marrëveshja bërthamore e Iranit që Trump e braktisi për ‘terma më të mirë’?

Presidenti Trump nxori SHBA-në nga marrëveshja bërthamore me Iranin në 2018, duke kërkuar kushte më të forta.

Në vitin 2018, Presidenti i atëhershëm i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, tërhoqi vendin nga Plani i Përbashkët i Veprimit (JCPOA), duke e cilësuar këtë marrëveshje si “më e keqja e mundshme” dhe duke synuar të arrinte kushte më të favorshme. Kjo marrëveshje e vitit 2015 u arrit pas rreth dy vjet negociatash ndërmjet Iranit dhe fuqive të mëdha, si Kina, Franca, Rusia, Mbretëria e Bashkuar, SHBA dhe Gjermania. Nën këtë pakt, Irani pranoi të kufizonte pasurimin e uraniumit dhe të lejonte inspektime ndërkombëtare në këmbim të lehtësimit të sanksioneve.

Sipas këtij marrëveshjeje, Irani duhet të zvogëlonte stokun e tij të uraniumit të pasuruar për 98 përqind dhe të kufizonte pasurimin në 3.67 për qind, një nivel shumë më i ulët se ai i kërkuar për armët bërthamore, por i mjaftueshëm për përdorim civil si gjenerimi i energjisë. Gjithashtu, numri i centrifugave që Irani mund të përdorte u reduktua në një maksimum prej 6,104 dhe vetëm në disa objekte të veçanta nën mbikëqyrje ndërkombëtare.

Përkundër përmbushjes nga ana e Iranit të kushteve të marrëveshjes, Trump rivendosi sanksione të ashpra ekonomike si pjesë e një strategjie presioni maksimal për të detyruar Teheranin të pranojë një pakt të ri. Ndërkohë, Irani filloi të shkelte gradualisht kufizimet e marrëveshjes duke e çuar pasurimin e uraniumit në nivele më të larta. Ndërsa tensionet vazhdojnë, të dy palët qëndrojnë përballë një peizazhi politik të ashpër, ndërsa deklaratat nga të dy anët tregojnë hapësirë për negociata të mëtejshme, por me kërkesa që qëndrojnë larg kompromisit të lehtë.