DOM: Antimoni nuk guxon të jetë justifikim “strategjik” për anashkalimin e procedurave

Partia e gjelbër Demokratike e Maqedonisë (DOM) ka reaguar ashpër pas deklaratës së fundit të kryeministrit Hristijan Mickoski se Qeveria nuk do të heqë dorë nga shfrytëzimi i antimonit për zhvillimin ekonomik të vendit. Siç njofton agjencia Makfax, DOM-i kërkon informacione të plota dhe të verifikueshme për projektin “Krstov Dol” pranë fshatit Luke, në rajonin e Kriva Pallankës, duke theksuar se antimoni nuk guxon të shërbejë si justifikim “strategjik” për anashkalimin e procedurave ligjore.

DOM-i kujton se Korporata Financiare Amerikane për Zhvillim (DFC) nënshkroi në prill një marrëveshje për deri në pesë milionë dollarë financim zhvillimor për kompaninë “Pela Global” — por thekson se këto janë mjete për studime fizibiliteti dhe kërkime, me të cilat ende duhet të konfirmohet qëndrueshmëria e projektit. Interesi potencial strategjik i zinxhirëve globalë të furnizimit, sipas partisë, nuk guxon të përdoret si provë e leverdisshmërisë ekonomike, as si justifikim për uljen e kritereve mjedisore.

Prandaj DOM-i i kërkon Qeverisë t’u përgjigjet publikisht pyetjeve kyçe: sa janë rezervat e vërtetuara xeherore dhe mbi cilat studime gjeologjike janë përcaktuar; çfarë kapaciteti dhe teknologjie shfrytëzimi e përpunimi planifikohet; sa ujë do të harxhohet, nga cilat burime dhe si do të parandalohet ndotja; ku do të ruhet sterilja dhe kush do të garantojë sigurinë afatgjatë; kush do t’i mbulojë shpenzimet e rekultivimit dhe çfarë garancish financiare do të japë investitori; si dhe nëse janë kryer studime të pavarura për ndikimin në shëndet e mjedis dhe kur do të bëhen publike për qytetarët.

Nëse Qeveria vërtet dëshiron që ky projekt të jetë shembull i zhvillimit ekonomik, atëherë duhet të jetë shembull edhe i transparencës, përgjegjësisë dhe mbrojtjes së interesit publik, thekson partia. Rëndësia strategjike e një minerali, vlerëson DOM-i, nuk i shfuqizon procedurat vendase: burimet natyrore dhe shfrytëzimi i tyre duhet të bazohen në fakte, rregulla dhe transparencë, jo në deklarata e premtime politike.

Debati për antimonin është ndezur prej javësh në Maqedoninë e Veriut. Kryeministri Mickoski njoftoi më 19 shtator, në një intervistë për agjencinë MIA nga Uashingtoni, se projekti i antimonit në “Krstov Dol” do të marrë grantin amerikan për zhvillimin e mëtejshëm. Antimoni është mineral kritik dhe i rrallë, i përdorur kryesisht në industrinë ushtarake, dhe sipas Mickoskit rezervat potenciale mund ta rrisin ndjeshëm rëndësinë strategjike dhe ekonomike të Maqedonisë. Por opozita socialdemokrate (SDSM) ka kërkuar referendum lokal dhe ka paralajmëruar për rreziqe shëndetësore e mjedisore, duke argumentuar se nxjerrja e antimonit mund të ndotë ujërat nëntokësore me metale të rënda.